Những ngày qua, mạng xã hội lan truyền dày đặc hình ảnh “Phật bay không người lái” tại Nhật Bản: các tượng Phật phát sáng lơ lửng giữa chánh điện trong tiếng tụng kinh và ánh đèn huyền ảo. Đoạn video thu hút hàng triệu lượt xem và không ít thông tin bị thổi phồng. Vậy thực chất công nghệ drone đã được ứng dụng vào nghi lễ Phật giáo như thế nào?
“PHẬT BAY” THỰC CHẤT LÀ DỰ ÁN GÌ?
Nội dung
Theo website chính thức của chùa Ryuganji (龍岸寺) – một ngôi chùa thuộc Tịnh Độ tông tại quận Shimogyo, Kyoto – “Phật bay” chính là dự án Drone Buddha (ドローン仏): sáng kiến kết hợp nghệ thuật điêu khắc, công nghệ và Phật giáo.
Mục đích của dự án là tái hiện khái niệm Cực Lạc Lai Nghinh (Gokuraku Raigō) – hình ảnh Đức Phật A Di Đà cùng các Bồ Tát từ cõi Cực Lạc hiện thân, cưỡi mây xuống tiếp dẫn người lâm chung về Tịnh Độ. Đây vốn là đề tài quen thuộc trong tranh “Lai Nghinh đồ” thời Heian và Kamakura. Điều mà tranh vẽ phẳng hay tượng cố định không làm được – cho tượng Phật thực sự “bay” trong không gian – nay được thể hiện bằng drone.
CÔNG NGHỆ PHÍA SAU: ĐIÊU KHẮC TRUYỀN THỐNG GẶP IN 3D VÀ LẬP TRÌNH BAY
Người sáng tạo Drone Buddha là nghệ nhân điêu khắc tượng Phật Yozan Miura (xưởng Tsuchimikado Bussho), cùng sự đồng hành của trụ trì Ryuganji là thầy Ryuho Ikeguchi. Quy trình kết hợp tinh hoa thủ công và công nghệ hiện đại:
– Nghệ nhân điêu khắc nguyên mẫu, sau đó quét và in 3D phiên bản rỗng ruột để giảm trọng lượng, đủ nhẹ để drone nâng được.
– Mỗi tượng Bồ Tát cầm một loại nhạc khí khác nhau, dựa theo các bức Lai Nghinh đồ cổ – giữ đúng chi tiết truyền thống.
– Drone được lập trình bay theo đội hình thay vì điều khiển tay, kết hợp đèn LED, âm thanh và hình ảnh để tạo không gian nghi lễ.
Theo nguồn tin Nhật Bản, dự án khởi đầu năm 2018 với 3 tượng nhỏ điều khiển thủ công. Quy mô tăng dần qua các năm: dùng drone đồ chơi rồi chuyển sang drone giáo dục để bay nhiều máy cùng lúc, đạt khoảng 10 chiếc bay theo đội hình lập trình từ 2022.
VÌ SAO MỘT NGÔI CHÙA LẠI DÙNG DRONE?
Mục tiêu của dự án không phải thương mại hóa hay tạo “show diễn công nghệ”. Theo chia sẻ của nhà chùa và các báo Nhật như Tokyo Weekender, sáng kiến nhằm giúp người trẻ và du khách quốc tế tiếp cận Phật giáo bằng ngôn ngữ hình ảnh hiện đại – trong bối cảnh nhiều ngôi chùa Nhật Bản đối mặt với tình trạng vắng người tham dự nghi lễ truyền thống.
Drone Buddha là một phần của lễ hội “Siêu Thập Dạ tế” (Chō Jūya-sai) – sự kiện thường niên kết hợp Phật giáo và văn hóa đại chúng, thường tổ chức vào tháng 11 hằng năm. Nghệ nhân Miura nhấn mạnh rằng đây là nỗ lực “cập nhật cách truyền tải, mà không làm sai lệch bản chất của Phật giáo”.
KHI TRUYỀN THỐNG VÀ CÔNG NGHỆ CÙNG SONG HÀNH
Câu chuyện Drone Buddha cho thấy một xu hướng thú vị: công nghệ – từ in 3D đến drone lập trình – không nhất thiết thay thế hay làm mất đi giá trị truyền thống, mà có thể trở thành phương tiện giúp di sản đến gần hơn với thế hệ mới. Đây cũng là tinh thần xuyên suốt của làn sóng tự động hóa và chuyển đổi số trên toàn cầu: công nghệ phục vụ con người và làm giàu thêm trải nghiệm, thay vì xóa bỏ bản sắc.
“Phật bay” bằng drone là một ví dụ sinh động cho thấy công nghệ có thể đồng hành cùng văn hóa và truyền thống. Đằng sau những hình ảnh viral là một dự án nghệ thuật – công nghệ được thực hiện công phu suốt nhiều năm, với tinh thần tôn trọng di sản. Và như mọi tin tức công nghệ, hiểu đúng bản chất luôn quan trọng hơn là tin theo những gì lan truyền.
