Trí tuệ nhân tạo (AI) không còn dừng lại ở những đột phá trong phòng thí nghiệm. Tại Trung Quốc, AI cùng robot đang nhanh chóng tái định hình toàn bộ hệ thống sản xuất công nghiệp – từ ra quyết định, lắp ráp, phối hợp với con người đến điều phối chuỗi cung ứng. Bài viết tổng hợp từ CGTN, People’s Daily và Global Times để cùng nhìn lại bức tranh này.
“NHÀ MÁY ẢO” VÀ DÂY CHUYỀN ROBOT QUY MÔ LỚN
Nội dung
Một trong những thay đổi rõ nét nhất là cách AI rút ngắn quy trình thử nghiệm. Tại Tập đoàn Cao su Zhongce (Hàng Châu, Chiết Giang), một chiếc ôtô ảo chạy trên màn hình ở tốc độ 120 km/h, trong khi tác nhân AI thực hiện tới 300 bài kiểm tra độ bền mỗi giây. Theo lãnh đạo tập đoàn, AI cho phép họ chạy các quy trình phức tạp trong “nhà máy ảo” để tìm giải pháp tối ưu trước khi sản xuất thật – thay vì mất ít nhất 6 tháng tạo nguyên mẫu và thử nghiệm thực địa như trước.
Quy mô ứng dụng robot cũng rất lớn. Nhà máy của GAC Aion (Quảng Châu) sử dụng hơn 600 robot công nghiệp cho các công đoạn dập, hàn và lắp ráp. Trong xưởng lắp ráp cuối, mỗi chiếc xe đi qua hơn 200 trạm xử lý – nhiều trạm hoàn toàn tự động; cứ 53 giây lại có một xe mới hoàn thành.
Nhờ tích hợp AI, dữ liệu lớn, robot và logistics thông minh, nhà máy Aion cho biết đạt những con số ấn tượng: hiệu suất sản xuất tăng 50%, thời gian giao xe rút ngắn 33%, tỷ lệ đạt chuẩn ngay lần đầu tăng 8% và chi phí sản xuất giảm 58%.
“NHÀ MÁY BÓNG TỐI” VÀ CHUỖI CUNG ỨNG TỐI ƯU BẰNG AI
AI không chỉ tác động đến dây chuyền lắp ráp mà còn cả chuỗi cung ứng. Tại nhà máy Procter & Gamble ở Hoàng Phố (Quảng Châu), AI, tự động hóa và công nghệ bản sao số (digital twin) tích hợp trên chuỗi cung ứng giúp giảm 30% hàng tồn kho, 15% chi phí logistics, đồng thời duy trì tỷ lệ giao hàng đúng hạn 99% trong ba năm liền.
Đặc biệt, nhà máy của Robam (Hàng Châu) – hãng thiết bị nhà bếp hàng đầu – được gọi là “nhà máy bóng tối” vì dây chuyền vận hành mà gần như không cần con người hiện diện. Xe tự hành (AGV) di chuyển liên tục, băng chuyền chạy không ngừng, còn một nền tảng thông minh tích hợp dữ liệu thời gian thực của đơn hàng, dây chuyền và kho để điều phối từ xa. Kết quả: chu kỳ phát triển sản phẩm rút ngắn 48%, hiệu suất tăng 45% và chi phí giảm 21%.
SẢN XUẤT LINH HOẠT VÀ TỰ CHỦ HƠN
Ở khu vực châu thổ sông Dương Tử, AI đang phát triển theo hướng linh hoạt và tự chủ hơn. Tại một nhà máy dệt ở Thái Thương (Tô Châu, Giang Tô), hơn 500 máy dệt phun khí được kết nối với hệ thống AI để liên tục theo dõi độ căng sợi, tốc độ chèn và nhiệt độ động cơ. Nhờ mô hình bản sao số tối ưu 128 tham số theo thời gian thực, nhà máy kiểm soát độ lệch trọng lượng vải ở mức 1,2% và tăng tốc độ phản hồi đơn hàng 40%, đồng thời giảm tiêu thụ hơi nước trong khâu hồ sợi.
Trong lĩnh vực thiết bị hạng nặng, nhà máy thông minh của Tập đoàn Sany tại Côn Sơn xây dựng hệ thống sản xuất linh hoạt: bộ phận lên lịch dựa trên AI chia các đơn hàng toàn cầu thành hàng nghìn nút quy trình rồi phân bổ qua nhiều dây chuyền. Các xe tự hành kết nối hệ thống, tự vạch tuyến đường theo đơn hàng ưu tiên – một mô hình sản xuất gần như tự điều phối.
BỨC TRANH TOÀN CẢNH: HƠN 35.000 NHÀ MÁY THÔNG MINH
Những nhà máy kể trên chỉ là vài lát cắt trong xu hướng lớn. Theo Bộ Công nghiệp và Công nghệ Thông tin Trung Quốc (MIIT), tính đến cuối năm 2025, hơn 30% doanh nghiệp sản xuất có doanh thu hằng năm từ khoảng 3 triệu USD trở lên đã áp dụng AI.
Theo Global Times, Trung Quốc đã xây dựng hơn 35.000 nhà máy thông minh cấp cơ bản, hơn 8.200 nhà máy cấp cao và hơn 500 nhà máy cấp xuất sắc trên toàn quốc. Nhiều địa phương cũng đẩy mạnh chiến lược riêng: Thượng Hải có kế hoạch ba năm “AI kết hợp sản xuất”, còn tỉnh Hà Bắc triển khai chương trình “AI+” cho 15 ngành công nghiệp.
GÓC NHÌN: BÀI HỌC CHO DOANH NGHIỆP VIỆT
Câu chuyện của Trung Quốc cho thấy AI và robot không thay thế con người một cách máy móc, mà đang trở thành “hạ tầng” mới của sản xuất hiện đại – giúp rút ngắn thời gian, giảm chi phí và nâng chất lượng. Với doanh nghiệp Việt, đây là tín hiệu để theo dõi sát: tự động hóa không nhất thiết phải bắt đầu bằng một “nhà máy bóng tối”, mà có thể đi từng bước với robot công nghiệp, robot vận chuyển AMR hay hệ thống điều phối thông minh phù hợp quy mô.
Theo dõi những bước tiến này giúp doanh nghiệp nắm bắt sớm xu hướng và chuẩn bị cho hành trình chuyển đổi số của chính mình. AI và robot đang tái định hình sản xuất công nghiệp ở Trung Quốc với tốc độ đáng chú ý, từ dây chuyền lắp ráp đến chuỗi cung ứng. Đây là một phần của làn sóng tự động hóa toàn cầu – xu hướng mà bất kỳ doanh nghiệp sản xuất nào cũng nên quan sát và học hỏi để không bị bỏ lại phía sau.
