Một cán bộ cấp huyện ở Bắc Kinh chưa từng học lập trình đã dùng AI viết app phòng chống lũ cho chính địa phương mình. Câu chuyện được đài BRTV đưa tin ngày 11/7 và nhanh chóng lan khắp mạng xã hội Trung Quốc, đặt ra một câu hỏi đáng suy nghĩ trong thời đại chi phí công nghệ đang rẻ đi từng ngày.
Bài toán mùa lũ ở huyện Mật Vân
Nội dung
Mỗi mùa mưa lũ tại huyện Mật Vân (Miyun), Bắc Kinh, các cán bộ cơ sở lại đối mặt với cùng một bài toán cũ. Khi mưa lớn đổ xuống lúc nửa đêm và nguy cơ sạt lở xuất hiện, họ phải lật từng trang sổ giấy, gọi điện theo danh sách viết tay và dựa vào trí nhớ để xác định ai cần được sơ tán trước.
Mật Vân là vùng núi với hàng trăm điểm địa chất nguy hiểm trải rộng khắp nơi. Trong tình huống khẩn cấp, mỗi phút chậm trễ để tìm đúng người và dẫn đường đến đúng chỗ đều có thể trở thành ranh giới giữa an toàn và thảm họa.
Ông Tạ Vẫn Thạch (Xie Yunshi), phó giám đốc Chi nhánh Mật Vân thuộc Ủy ban Quy hoạch và Tài nguyên Thiên nhiên Bắc Kinh, hiểu bài toán này hơn ai hết vì ông là người phải giải nó mỗi năm.
Dùng AI viết app dù không biết lập trình
Điều khác biệt là ông Tạ Vẫn Thạch quyết định không ngồi chờ một hệ thống được phê duyệt ngân sách và triển khai từ trên xuống. Dù chưa từng học lập trình, ông tự bỏ tiền túi mua token để sử dụng các mô hình AI lớn, tự học cách ra lệnh cho AI viết mã và dành gần một tháng dùng AI viết app phòng chống lũ ngay từ đầu.
Sản phẩm hoàn thiện là một mini-program mang tên Jiaoying, dành riêng cho huyện Mật Vân. Ứng dụng tích hợp toàn bộ dữ liệu trước đây nằm rải rác trong các cuốn sổ giấy: tất cả điểm địa chất nguy hiểm, danh sách hộ dân bị đe dọa và cán bộ phụ trách từng khu vực trong toàn quận.
Khi mưa lớn xuất hiện, cán bộ có thể xem cảnh báo sạt lở theo thời gian thực, theo dõi lượng mưa từng khu vực, kiểm tra tình trạng sơ tán của từng hộ dân và dẫn đường thẳng đến bất kỳ điểm nguy hiểm nào. Tất cả chỉ với một cú chạm trên màn hình điện thoại.
Thực chất chi phí 1 tỷ token
Khi câu chuyện lan truyền, chi tiết “1 tỷ token” lập tức trở thành tâm điểm thảo luận. Nhiều người ban đầu tưởng đây là một khoản đầu tư khổng lồ.
Thực tế, token là đơn vị dữ liệu mà mô hình AI xử lý khi tạo ra văn bản hay mã nguồn. Theo chia sẻ của ông Tạ Vẫn Thạch với truyền thông Trung Quốc, một tỷ token là tổng lượng ông dùng AI viết app trong suốt quá trình phát triển thông qua gói dịch vụ AI đã đăng ký, chứ không phải một khoản chi tính bằng tỷ đồng.
Chi phí thực tế dành riêng cho dự án chỉ ở mức vài chục nhân dân tệ. Để dễ hình dung, với mức giá API hiện tại của một số mô hình AI Trung Quốc như DeepSeek, một tỷ token có giá chưa đến 200 nhân dân tệ, tương đương chưa tới 700.000 đồng.
Vì sao câu chuyện được chú ý
Các tờ Guangming Daily và Beijing News đều đăng bình luận về sự kiện, cùng nhấn mạnh một điểm chung. Giá trị của câu chuyện không nằm ở chỗ một quan chức biết dùng AI viết app, mà ở chỗ ông hiểu đúng vấn đề cần giải quyết và không để khoảng cách kỹ năng cản trở mình tìm ra giải pháp.
Điểm được nhắc đến nhiều là sự tương phản. Không ít hệ thống “thành phố thông minh” tiêu tốn hàng chục triệu nhân dân tệ nhưng lại cồng kềnh đến mức cán bộ cơ sở khó dùng được trong thực tế. Trong khi đó, ứng dụng Jiaoying được xây với chi phí rất thấp lại xử lý đúng vấn đề mà những hệ thống lớn bỏ sót.
Điều câu chuyện thực sự cho thấy là chi phí AI đang giảm đến mức một cá nhân có thể tự tạo ra công cụ số phù hợp với công việc của mình, mà không cần ngân sách lớn hay một đội ngũ kỹ thuật. Câu hỏi không còn là ai đủ điều kiện làm phần mềm, mà là ai hiểu đủ rõ vấn đề để biết mình cần làm gì.
Góc nhìn từ Roboworld
Câu chuyện ở Mật Vân củng cố một niềm tin mà Roboworld theo đuổi: công nghệ chỉ thực sự tạo ra giá trị khi nó giải đúng một bài toán cụ thể của đời sống và sản xuất.
Cũng giống như việc dùng AI viết app phòng chống lũ chỉ hữu ích khi bám sát thực tế của cán bộ cơ sở, một giải pháp tự động hóa và robot chỉ phát huy hiệu quả khi được thiết kế quanh quy trình thật của doanh nghiệp. Khi rào cản chi phí và kỹ thuật ngày một thấp, lợi thế sẽ thuộc về những người hiểu rõ vấn đề của mình nhất và dám bắt tay hành động.
Trường hợp của ông Tạ Vẫn Thạch không chỉ là một câu chuyện lạ về một quan chức biết dùng AI viết app. Nó là chỉ dấu cho một sự dịch chuyển lớn hơn: khi chi phí công nghệ giảm mạnh, năng lực tạo ra công cụ số không còn là đặc quyền của riêng các đội ngũ kỹ thuật. Yếu tố quyết định giờ đây là sự thấu hiểu vấn đề và tinh thần chủ động bắt tay vào giải quyết.
