Một nhóm kỹ sư Nhật Bản vừa tháo rời hoàn toàn robot hình người Unitree G1 của Trung Quốc. Kết luận họ đưa ra sau đó khiến nhiều người trong ngành phải suy nghĩ. Vấn đề không nằm ở một công nghệ bí ẩn nào cả. Thứ tạo ra khoảng cách lại là cách người Trung Quốc thiết kế để sản xuất hàng loạt.
Cuộc tháo rời khiến giới kỹ sư Nhật phải nhìn lại
Cuối tháng 7/2026, chuyên trang công nghệ Nhật Bản Nikkei xTECH công bố kết quả phân tích một mẫu robot đang gây chú ý toàn cầu. Đối tượng được đưa lên bàn mổ là robot hình người Unitree G1, sản phẩm của công ty Unitree Robotics. Nhóm kỹ sư tháo rời từng con ốc, từng cụm pin và toàn bộ cơ cấu chân. Mục tiêu ban đầu khá đơn giản: hiểu xem đối thủ Trung Quốc đang làm gì và làm tới đâu.
Tuy nhiên, câu trả lời họ nhận được lại vượt xa dự đoán ban đầu. Thay vì tìm thấy một sản phẩm còn thô sơ, nhóm phân tích nhìn thấy một cỗ máy đã được tính toán rất kỹ về mặt thương mại. Vì vậy, kết luận cuối cùng của bài phân tích mang màu sắc khá thẳng thắn. Họ thừa nhận Nhật Bản đang tụt lại phía sau và khó có thể rút ngắn khoảng cách trong ngắn hạn.
Điều gây bất ngờ lại không phải một công nghệ đột phá
Điểm thú vị nhất của bài phân tích nằm ở chỗ này. Thứ khiến các chuyên gia Nhật ngạc nhiên không phải một phát minh chưa từng có. Cũng không phải một màn trình diễn gây choáng ngợp trên sân khấu. Điều họ nhìn thấy là một sự dịch chuyển về tư duy làm sản phẩm, và đó mới là phần khó sao chép.
Nói cách khác, Trung Quốc dường như đã đi qua giai đoạn chế tạo robot để trưng bày. Giai đoạn hiện tại của họ là thiết kế, thương mại hóa rồi sản xuất hàng loạt với tốc độ cao. Khi tổng kết những gì quan sát được, nhóm kỹ sư của Nikkei xTECH nhận định:
“Việc Trung Quốc dường như đã bước qua giai đoạn chế tạo robot để trình diễn, tiến tới khả năng thiết kế, thương mại hóa và sản xuất hàng loạt với tốc độ”
Bên trong robot hình người Unitree G1 là một thiết kế sinh ra để sản xuất
Khi mở nắp máy, nhóm kỹ sư ghi nhận mức độ tích hợp rất cao giữa các cụm linh kiện. Theo mô tả trong bài phân tích, đây là một thiết kế được tối ưu hóa rõ rệt cho ba mục tiêu song song. Thứ nhất là thu nhỏ kích thước tổng thể. Thứ hai là giảm chi phí sản xuất. Thứ ba là hướng thẳng tới khả năng làm hàng loạt.
Ba mục tiêu này nghe có vẻ hiển nhiên với người ngoài ngành. Nhưng trong thực tế, chúng thường xung đột nhau khá gay gắt. Máy càng nhỏ thì lắp ráp càng khó, và chi phí gia công thường tăng theo. Do đó, việc giải được cả ba bài toán cùng lúc mới là điều đáng chú ý ở robot hình người Unitree G1.
Bên cạnh đó, các thông số công bố của mẫu máy này cũng cho thấy định hướng gọn nhẹ. Unitree cho biết G1 cao khoảng 130 cm và nặng khoảng 35 kg. Số bậc tự do tối đa lên tới 43, kèm bàn tay ba ngón có điều khiển lực. Rõ ràng, đây là cấu hình hướng tới nghiên cứu và ứng dụng thực tế, chứ không chỉ để biểu diễn.
Bài toán chi phí là nơi khoảng cách lộ rõ nhất
Phần gây tranh luận nhiều nhất trong bài phân tích chính là các con số tài chính. Theo Nikkei xTECH, Unitree G1 được bán ra ở mức khoảng 13.500 USD. Trong khi đó, chi phí linh kiện của máy chỉ vào khoảng 41.600 nhân dân tệ. Từ hai con số này, nhóm phân tích ước tính biên lợi nhuận gộp đạt khoảng 40,7% ở phiên bản tiêu chuẩn.
Với phiên bản EDU dành cho nghiên cứu và giáo dục, con số còn cao hơn nhiều, khoảng 66,7%. Đây là mức biên lợi nhuận hiếm thấy ở một ngành phần cứng phức tạp như robot hình người. Vì vậy, câu hỏi đặt ra là Unitree đã làm thế nào để giữ giá thành thấp đến vậy.
Câu trả lời nằm ở khâu truyền động, vốn là trái tim của mọi robot dạng người. Thay vì dùng các bộ truyền động hài hòa rất đắt tiền theo cách truyền thống, Unitree tự phát triển mô-đun truyền động tích hợp. Theo phân tích, mỗi bộ mô-đun này có giá khoảng 140 USD. Nhờ vậy, chi phí của cả cỗ máy được kéo xuống một cách đáng kể.
Tốc độ ra hàng mới là thứ khó bắt kịp
Giá thành thấp mới chỉ là một nửa câu chuyện. Nửa còn lại nằm ở năng lực sản xuất thực tế. Theo số liệu được dẫn trong bài phân tích, Unitree đã xuất xưởng hơn 5.500 robot hình người trong năm 2025. Con số này đưa hãng lên vị trí dẫn đầu thế giới ở phân khúc của mình.
Đây cũng là điểm mà nhóm kỹ sư Nhật cho rằng nhiều doanh nghiệp Nhật Bản và phương Tây vẫn khó theo kịp. Bởi lẽ, điểm mạnh lớn nhất của Unitree không phải là một sản phẩm hoàn hảo. Thứ họ làm tốt là liên tục cải tiến thiết kế, nhanh chóng đưa phiên bản mới ra thị trường rồi thương mại hóa trên quy mô lớn. Nói ngắn gọn, đó là lợi thế về nhịp độ chứ không phải về một bí quyết đơn lẻ.
Chính vì vậy, kết luận của bài phân tích khá thận trọng khi nói về khả năng đuổi kịp. Chia sẻ quan điểm về khoảng cách giữa hai nền công nghiệp, phóng viên thực hiện bài phân tích nhấn mạnh:
“Việc rút ngắn khoảng cách với Trung Quốc trong lĩnh vực robot hình người khó có thể đạt được trong một sớm một chiều”
Góc nhìn từ Roboworld
Câu chuyện tháo rời robot hình người Unitree G1 gợi ra một điều đáng suy ngẫm cho người làm công nghiệp. Khoảng cách công nghệ hiện nay không còn được đo bằng việc ai có bằng sáng chế đẹp hơn. Nó được đo bằng việc ai đưa được công nghệ đó xuống dây chuyền, ra thị trường và tới tay người dùng nhanh hơn. Đây cũng là bài học mà bạn có thể thấy ở nhiều dòng robot đang chạy thật trong nhà máy và nhà hàng Việt Nam.
Thực tế, những mẫu robot phục vụ hay robot vệ sinh đang vận hành hằng ngày đều đi theo logic tương tự. Chúng không cần dáng hình người phức tạp, nhưng phải đủ rẻ, đủ bền và đủ dễ bảo trì để nhân rộng. Khi một cỗ máy được thiết kế để sản xuất hàng loạt ngay từ đầu, chi phí sở hữu của doanh nghiệp sẽ giảm theo. Đó là lý do robot dịch vụ phổ biến nhanh hơn robot hình người, dù ít gây chú ý hơn trên truyền thông.
Vì vậy, thay vì chỉ theo dõi cuộc đua robot hình người trên báo chí, các doanh nghiệp trong nước có thể quan sát ở góc thực dụng hơn. Câu hỏi nên đặt ra là công nghệ nào đã đủ chín để đưa vào vận hành ngay trong năm nay. Bạn có thể tham khảo thêm các nhóm robot đang được triển khai thực tế tại Việt Nam để hình dung rõ hơn về mức độ sẵn sàng của thị trường. Cuộc đua tốc độ mà Unitree đang dẫn đầu, xét cho cùng, cũng chính là cuộc đua mà mọi ngành sản xuất đều phải tham gia.
