Một startup tại Mỹ vừa đưa robot hình người dọn dẹp ra khỏi các video trình diễn. Dịch vụ được bán theo giờ, giá 30 USD, và phía sau vẫn có người vận hành từ xa.
ROBOT HÌNH NGƯỜI DỌN DẸP BƯỚC RA KHỎI VIDEO TRÌNH DIỄN
Chỉ vài năm trước, robot hình người chủ yếu xuất hiện trong các video trình diễn. Chúng gây tò mò trên mạng xã hội, hoặc góp mặt tại những triển lãm công nghệ lớn. Nhưng đến giữa năm 2026, câu chuyện đã khác hẳn. Một startup tại Mỹ đang cố gắng biến robot hình người dọn dẹp thành lực lượng lao động có thể thuê được.
TAU Robotics vừa công bố dịch vụ dọn dẹp bằng robot hình người tại San Francisco. Giai đoạn đầu, dịch vụ chỉ mở theo hình thức mời (invite-only). Đây là một trong những nỗ lực thương mại hóa robot hình người rõ ràng nhất từ trước tới nay. Theo thông tin công ty công bố, robot được thiết kế cho các công việc dọn dẹp lặp đi lặp lại.
Điểm khác biệt lớn nhất nằm ở hình dáng. Robot hút bụi truyền thống chỉ chạy theo lộ trình cố định trên sàn. Trong khi đó, robot hình người dọn dẹp có thể dùng cánh tay để cầm nắm nhiều loại dụng cụ. Nhờ vậy, chúng làm việc được trong không gian vốn thiết kế dành cho con người.
GIÁ 30 USD MỖI GIỜ VÀ MÔ HÌNH BÁN GIỜ LÀM VIỆC
Mức giá công bố cho dịch vụ robot hình người dọn dẹp là 30 USD mỗi giờ làm việc. Đây chính là chi tiết đáng chú ý nhất của thông tin này. Thay vì bán robot, TAU Robotics bán thời gian sử dụng robot. Cách làm này thường được gọi là mô hình “robot-as-a-service”.
Với hướng đi đó, khách hàng không phải bỏ ra hàng chục nghìn USD để sở hữu một cỗ máy. Họ chỉ trả tiền theo số giờ thực dùng. Cách tính này gần giống thuê nhân công, hoặc thuê một dịch vụ vệ sinh thông thường. Rào cản chi phí ban đầu vì thế thấp hơn hẳn.
Việc TAU Robotics chọn lĩnh vực vệ sinh cũng không phải ngẫu nhiên. Đây là nhóm công việc có tính lặp lại cao và dễ tiêu chuẩn hóa. Ngoài ra, nhiều quốc gia đang thiếu lao động ở mảng này. Nếu robot chạy ổn định, bài toán hiệu quả đầu tư sẽ dễ tính hơn nhiều. Các ứng dụng phức tạp như phục vụ nhà hàng hay chăm sóc khách hàng vẫn khó đo hơn.
AI CHƯA TỰ CHỦ, NGƯỜI VẬN HÀNH VẪN NGỒI PHÍA SAU
Tuy nhiên, robot chưa hoàn toàn tự làm việc một mình. Đây là chi tiết rất dễ bị bỏ qua khi xem các video trên mạng xã hội. Trong phần giới thiệu dịch vụ, công ty nói rõ hệ thống kết hợp hai yếu tố. Một bên là trí tuệ nhân tạo, bên còn lại là người vận hành từ xa.
Chia sẻ khi ra mắt dịch vụ, ông Alexander Koch, CEO của TAU Robotics, cho biết:
“Mỗi robot hình người được điều khiển đồng thời bởi một người vận hành và AI”
Nói cách khác, con người vẫn giám sát robot trong suốt quá trình hoạt động. AI đảm nhận phần giữ thăng bằng và điều phối động cơ. Còn những quyết định phức tạp vẫn cần bàn tay người điều khiển. Đó chính là khoảng cách giữa video trình diễn và năng lực thật của robot hình người dọn dẹp hiện nay.
QUYỀN RIÊNG TƯ, MẶT TRÁI ÍT ĐƯỢC NHẮC TỚI
Cách vận hành này của robot hình người dọn dẹp kéo theo một vấn đề khác. Vì người vận hành phải nhìn thấy hiện trường, toàn bộ hình ảnh trong nhà đều bị ghi lại. Điều này bao gồm cả những người đang có mặt tại đó. Đây là điểm khiến không ít khách hàng phải cân nhắc trước khi đặt lịch dọn dẹp.
Theo thông tin công khai, dữ liệu video được lưu vô thời hạn trừ khi khách hàng chủ động yêu cầu xóa. Người vận hành, nhân viên hỗ trợ và kỹ sư của công ty đều có thể truy cập. Một số bên thứ ba liên quan cũng nằm trong danh sách này. Dù vậy, công ty khẳng định không bán dữ liệu và không dùng cho mục đích quảng cáo.
Bên cạnh đó, điều khoản dịch vụ đặt ra vài ràng buộc khá rõ ràng. Chủ nhà hoặc một người lớn được ủy quyền bắt buộc phải có mặt suốt buổi dọn dẹp. Công ty không nhận việc khi trong nhà không có ai. Họ cũng không giữ chìa khóa và không chấp nhận mã hộp khóa để tự vào nhà.
CUỘC ĐUA ROBOT HÌNH NGƯỜI ĐANG NÓNG LÊN
Trong vài năm gần đây, cuộc đua robot hình người tăng tốc rất nhanh. Không chỉ có robot hình người dọn dẹp, nhiều hướng ứng dụng khác cũng được thử nghiệm. Tesla phát triển Optimus với tham vọng đưa robot vào nhà máy sản xuất. Figure AI đã hợp tác cùng BMW để thử nghiệm robot trong dây chuyền lắp ráp. Apptronik cũng nhận được hậu thuẫn từ nhiều tập đoàn lớn nhằm phục vụ sản xuất công nghiệp.
Tại Trung Quốc, cuộc chơi còn sôi động hơn nữa. Unitree Robotics, UBTech hay AgiBot liên tục giới thiệu các mẫu robot hình người mới. Mục tiêu chung của họ là kéo giá thành xuống và mở rộng ứng dụng thực tế. Nhờ vậy, khoảng cách giữa phòng thí nghiệm và công trường đang ngắn lại từng năm.
Hãng nghiên cứu MarketsandMarkets từng công bố báo cáo về mảng này năm 2023. Báo cáo “Humanoid Robot Market – Global Forecast to 2028” dự báo thị trường tăng trưởng mạnh giai đoạn 2023-2028. Ba động lực chính được nêu ra gồm chi phí phần cứng giảm và công nghệ AI ngày càng hoàn thiện. Động lực còn lại là nhu cầu tự động hóa tăng lên ở cả mảng dịch vụ lẫn sản xuất.
Dù vậy, TAU Robotics chưa phải dấu hiệu robot sắp thay thế lao động con người trên quy mô lớn. Dịch vụ mới chỉ chạy giới hạn tại một thành phố. Nó cũng vẫn phụ thuộc vào sự hỗ trợ của người vận hành từ xa. Điều đáng chú ý hơn nằm ở cách các startup thay đổi mô hình kinh doanh. Họ bán thẳng “giờ làm việc” của robot, thay vì bán cỗ máy với giá rất cao.
GÓC NHÌN TỪ ROBOWORLD
Câu chuyện của TAU Robotics gợi ra một điều khá quen thuộc với thị trường Việt Nam. Rào cản lớn nhất khi đưa robot vào vận hành thường không nằm ở công nghệ. Đó là bài toán chi phí đầu tư ban đầu và mức độ ổn định khi chạy thật mỗi ngày. Bán “giờ làm việc” thay vì bán máy chính là một cách hạ rào cản đó xuống.
Ở nhóm vệ sinh, hướng đi thực dụng hơn lại nằm ở robot chuyên dụng. Robot chà sàn và hút bụi công nghiệp không cần hình dáng giống con người. Bù lại, chúng chạy tự chủ nhiều giờ liền mà không cần ai ngồi điều khiển từ xa. Các dòng robot vệ sinh công nghiệp đang làm việc mỗi ngày tại nhà máy và trung tâm thương mại là ví dụ rõ nhất. Xu hướng tương tự cũng thể hiện trên thị trường robot vệ sinh trong nước.
Vì vậy, robot hình người dọn dẹp nên được nhìn như một hướng phát triển dài hạn. Nó mở ra khả năng làm việc trong không gian vốn thiết kế cho con người. Nhưng ở thời điểm hiện tại, phần lớn khối lượng công việc thật vẫn thuộc về robot chuyên dụng. Rõ ràng, hai hướng này bổ sung cho nhau nhiều hơn là loại trừ nhau.
