Tại Hàng Châu (Trung Quốc), một mẫu robot cảnh sát giao thông đã bắt đầu đứng chốt ngay tại ngã tư. Robot cao 1,88 mét. Nó không mang súng, cũng không có quyền bắt giữ. Nhiệm vụ của nó chỉ là giám sát, nhắc nhở và phân luồng. Đây vốn là phần việc lặp đi lặp lại của cảnh sát thật.
Robot cảnh sát giao thông xuống đường tại Hàng Châu
Tại một ngã tư ở thành phố Hàng Châu, tỉnh Chiết Giang, mẫu robot mã hiệu T2 đang được đưa vào vận hành. Robot cao 1,88 mét và nặng 98 kg. Đơn vị phát triển là công ty công nghệ SUPCON Information. Đây là một dự án thí điểm đáng chú ý. Robot cảnh sát giao thông được đưa ra hẳn không gian công cộng, thay vì giữ trong phòng thí nghiệm.
Điểm gây chú ý nhất lại nằm ở giới hạn quyền hạn của cỗ máy này. Robot không được trang bị vũ khí. Nó cũng không có thẩm quyền bắt giữ bất kỳ ai. Vì vậy, vai trò của robot khá giới hạn. Nó chỉ dừng ở mức giám sát, nhắc nhở và hỗ trợ người dân tại chỗ.
Bên cạnh nhiệm vụ giám sát, robot còn đóng vai trò như một điểm hỗ trợ tại chỗ. Người đi đường có thể hỏi robot về chỉ đường, quy định đỗ xe hay luật giao thông. Ngoài ra, thiết bị còn có nút bấm khẩn cấp kết nối thẳng tới cảnh sát địa phương. Nhờ vậy, người dân vẫn tiếp cận được cơ quan chức năng khi có việc gấp.
Công nghệ nào giúp robot phát hiện vi phạm
Robot cảnh sát giao thông T2 được trang bị camera, radar và bộ xử lý tích hợp ngay trên thân. Bộ ba này cho phép robot tự nhận diện các lỗi phổ biến ở nút giao. Ví dụ là người đi xe đạp điện không đội mũ bảo hiểm. Hoặc xe chở quá số người quy định. Robot cũng nhận ra ô tô dừng đè vạch và người đi bộ sang đường sai tín hiệu.
Triết lý thiết kế của dòng robot này khá khác cách làm truyền thống. Thay vì xử phạt sau khi vi phạm đã xảy ra, robot nhắc nhở ngay tại thời điểm đó. Mục tiêu là chặn hành vi sai trước khi nó thành sự cố. Do đó, robot hoạt động gần với vai trò phòng ngừa hơn là xử phạt.
Kết quả bước đầu được doanh nghiệp công bố khá cụ thể. Ông Cao Hui là Giám đốc Trung tâm sáng tạo hệ thống tự hành thông minh của SUPCON. Ông cho biết 15 robot đã được thử nghiệm tại Hàng Châu từ tháng 5. Đến nay, hệ thống phát ra hơn 170.000 lời nhắc nhở vi phạm. Cũng theo doanh nghiệp này, tỷ lệ vi phạm về mũ bảo hiểm và dừng đè vạch giảm hơn 40% mỗi tháng.
Làm việc liên tục nhưng vẫn còn giới hạn
Theo SUPCON, robot T2 hoạt động tự chủ từ 7 giờ sáng đến 6 giờ chiều mỗi ngày. Robot tự di chuyển giữa các vị trí định sẵn tại ngã tư. Quá trình này diễn ra mà không cần người điều khiển từ xa. Trong khi đó, cảnh sát giao thông vẫn theo dõi và điều phối cả đội robot. Việc này thực hiện qua một nền tảng quản lý tập trung.
Ưu điểm lớn nhất của robot là khả năng làm việc liên tục nhiều giờ liền. Máy móc không mệt, không mất tập trung và không cần nghỉ giữa ca. Đây vốn là phần việc mà con người đuối sức nhanh nhất. Nhất là khi phải đứng chốt giữa nắng gắt hoặc giờ cao điểm.
Tuy nhiên, hệ thống cảm biến của robot vẫn chịu ảnh hưởng từ môi trường. Ánh nắng chiếu trực tiếp, mưa lớn hay nhiệt độ khắc nghiệt đều tác động tới camera. Dù vậy, SUPCON cho biết tỷ lệ nhận biết chính xác vi phạm đạt trên 95%. Rõ ràng, độ tin cậy đã đủ để triển khai thật, nhưng chưa phải tuyệt đối.
Tham vọng nhân rộng và bài toán xuất khẩu
Quy mô triển khai đang mở rộng khá nhanh. Hiện khoảng 50 robot của SUPCON đang hoạt động tại 8 thành phố. Chúng trải trên 3 tỉnh của Trung Quốc. Doanh nghiệp dự kiến nâng tổng số lên 200 robot vào cuối năm nay. Con số này cho thấy sản phẩm đã bước qua giai đoạn trình diễn.
Câu chuyện này phản ánh xu hướng thương mại hóa robot tại Trung Quốc. Công nghệ được kéo từ phòng nghiên cứu ra đời sống thật. Một số doanh nghiệp còn nhận định sản phẩm có tiềm năng xuất khẩu. Các thị trường được nhắc tới gồm Trung Đông và Đông Nam Á. Trung Đông có nền nhiệt cao, còn Đông Nam Á có mùa mưa kéo dài.
Tuy nhiên, xuất khẩu robot cảnh sát giao thông khó hơn bán một thiết bị thông thường. Robot phải thu thập dữ liệu ngay tại khu vực công cộng. Nó cũng buộc phải tích hợp sâu vào hạ tầng công nghệ thông tin của cảnh sát sở tại. Bên cạnh đó, sản phẩm còn phải qua kiểm định nghiêm ngặt. Nó cũng phải tuân thủ quy định bảo mật dữ liệu của từng quốc gia tiếp nhận.
Góc nhìn từ Roboworld
Điều đáng chú ý ở dự án này không nằm ở hình dáng giống người của cỗ máy. Nó nằm ở cách người ta chọn việc để giao cho robot. SUPCON không giao cho máy phần việc cần phán đoán phức tạp hay quyền lực cưỡng chế. Họ chỉ tách riêng phần lặp đi lặp lại, tốn sức và dễ bào mòn con người nhất.
Cách tiếp cận này rất gần với những gì bạn thấy trong nhà máy, kho hàng hay khu dịch vụ. Robot hiếm khi thay thế trọn một vị trí. Robot nhận lấy các chu trình lặp như bưng bê, vận chuyển nội bộ hay chà sàn diện tích lớn. Nhờ vậy, đội ngũ con người được dồn về phần việc cần giao tiếp và xử lý tình huống.
Một điểm nữa đáng học là cách đo hiệu quả. SUPCON không nói chung chung về chuyện hiện đại hóa. Họ công bố số lời nhắc nhở đã phát, tỷ lệ vi phạm giảm và độ chính xác nhận diện. Khi đánh giá một dự án tự động hóa, bộ chỉ số rõ ràng như vậy rất có giá trị. Nó đáng tin hơn nhiều so với cảm nhận chủ quan.
Nếu bạn quan tâm tới việc đưa robot vào các chu trình lặp, có thể tham khảo thêm danh mục robot tự động hóa đang phân phối tại Việt Nam. Bên cạnh đó, nhóm robot vệ sinh công nghiệp cũng đang được nhiều nhà máy và trung tâm thương mại thử nghiệm. Điểm chung của các bài toán này vẫn là chọn đúng phần việc để giao cho máy.
Rõ ràng, hình ảnh robot đứng chốt giữa ngã tư vẫn còn khá mới mẻ. Nhưng logic đằng sau nó thì không mới chút nào. Đó là tách phần việc lặp ra khỏi phần việc cần con người, rồi đo lại kết quả bằng số liệu cụ thể. Và đó cũng chính là cách tự động hóa đang len dần vào nhiều ngành.
