Nhiều chủ nhà máy đang cân nhắc đầu tư robot tự động hóa để giảm áp lực nhân công. Tuy nhiên, không ít nơi mua robot về mới thấy dòng chảy bên trong vẫn rối như cũ. Theo kinh nghiệm của Roboworld, robot chỉ phát huy hết giá trị khi quy trình đã gọn gàng từ trước. Bài viết này chia sẻ 5 bước nhà máy nên làm trước khi xuống tiền, cùng gợi ý khâu nào nên đưa robot vào đầu tiên.
Vì sao nhiều nhà máy mua robot xong vẫn không giảm được chi phí
Có một nghịch lý khá phổ biến trong các buổi khảo sát mà Roboworld thực hiện. Thiết bị hiện đại đã về, nhưng chi phí vận hành gần như không đổi sau vài tháng. Khi đi sâu vào từng công đoạn, nguyên nhân hiếm khi nằm ở bản thân robot tự động hóa. Thực tế, gốc rễ thường là quy trình chưa chuẩn nên robot phải “gánh” cả lãng phí vốn có.
Lấy ví dụ một tuyến cấp phát vật tư từ kho ra chuyền may. Nếu điểm nhận hàng đổi theo từng ca, robot sẽ chạy rỗng hoặc phải chờ người xếp hàng. Tương tự, thùng carton và xe đẩy để tạm trên lối đi khiến robot liên tục dừng lại. Do đó, năng suất thực tế thấp hơn hẳn con số kỳ vọng trên giấy, và ban lãnh đạo dễ kết luận sai rằng robot “không hiệu quả”.
Câu hỏi đúng trước khi xuống tiền
Roboworld cho rằng đưa robot tự động hóa vào một quy trình lộn xộn chỉ khiến sự lộn xộn diễn ra nhanh hơn. Vì vậy, câu hỏi đúng không phải “mua robot nào”, mà là “quy trình đã sẵn sàng chưa”. Khi trả lời được câu hỏi này, doanh nghiệp sẽ chọn đúng khâu, đúng dòng máy và đúng số lượng. Nhờ vậy, khoản đầu tư robot tự động hóa mới thành con số tiết kiệm đo được.
Ngoài ra, cần nhìn nhận cả yếu tố con người trong nhà máy. Khi chưa có quy trình rõ ràng, công nhân thường xem robot là “người lạ” chen vào việc của mình. Ngược lại, khi các bước đã chuẩn hóa, robot tự động hóa trở thành mắt xích quen thuộc trong ca làm. Rõ ràng, sự đồng thuận của đội vận hành quan trọng không kém thông số thiết bị.
5 bước chuẩn bị trước khi đầu tư robot tự động hóa
Dưới đây là lộ trình 5 bước mà Roboworld thường đề xuất cho các nhà máy trước khi triển khai. Các bước này không tốn nhiều chi phí, chủ yếu cần thời gian và sự tham gia của quản lý xưởng. Tuy vậy, chúng quyết định gần như toàn bộ hiệu quả của dự án về sau. Doanh nghiệp có thể tự làm, hoặc kết hợp cùng đội kỹ sư khảo sát của nhà cung cấp.
Bước 1: Vẽ dòng giá trị của từng tuyến vật tư
Trước hết, hãy vẽ lại dòng chảy vật tư từ lúc nhập kho đến khi thành phẩm xuất xưởng. Mỗi điểm dừng, mỗi lần bốc xếp và mỗi quãng chờ đều cần được ghi nhận. Kỹ thuật này gọi là sơ đồ dòng giá trị, công cụ quen thuộc của sản xuất tinh gọn. Nhìn bản vẽ, quản lý sẽ thấy ngay đâu là bước tạo giá trị, đâu là quãng di chuyển thừa.
Bước 2: Chuẩn hóa thao tác tại điểm giao nhận
Robot tự động hóa làm việc tốt nhất khi điểm giao và điểm nhận cố định, thao tác lặp lại giống nhau. Vì thế, nhà máy nên quy định rõ vị trí đặt hàng, loại khay, chiều cao kệ và người phụ trách. Bên cạnh đó, nên thống nhất tín hiệu báo hàng sẵn sàng thay vì gọi nhau bằng lời. Quy trình viết thành tiêu chuẩn giúp robot và con người phối hợp nhịp nhàng từ ngày đầu.
Bước 3: Làm 5S mặt bằng và giải phóng lối đi
Robot tự hành cần lối đi thông thoáng, nền phẳng và ít vật cản tạm thời. Chẳng hạn, dòng T150 và T300 yêu cầu lối đi tối thiểu 60 cm, còn T600 cần tối thiểu 70 cm. Do đó, chương trình 5S là bước nền không thể bỏ qua. Năm chữ S gồm sàng lọc, sắp xếp, sạch sẽ, săn sóc và sẵn sàng. Song song, nên kiểm tra ngưỡng cửa, rãnh thoát nước và độ dốc trên từng tuyến dự kiến.
Bước 4: Đo điểm nghẽn bằng số liệu thực
Thay vì đoán, quản lý nên bấm giờ và đếm số chuyến vận chuyển trong vài ca liên tiếp. Cụ thể, cần biết mỗi tuyến chạy bao nhiêu chuyến, mỗi chuyến chở bao nhiêu kg và mất bao lâu. Những con số này giúp xác định tải trọng phù hợp, số robot cần thiết và khung giờ cao điểm. Hơn nữa, đây chính là “mốc trước” để so sánh hiệu quả sau khi robot đi vào vận hành.
Bước 5: Chọn một tuyến thí điểm có tác động rõ
Cuối cùng, đừng triển khai robot tự động hóa đồng loạt ngay từ đầu. Roboworld khuyến nghị chọn một tuyến có tần suất cao, quãng đường dài và đang tốn nhiều nhân công nhất. Tuyến thí điểm thành công sẽ tạo niềm tin cho ban lãnh đạo lẫn công nhân. Từ đó, doanh nghiệp có dữ liệu thật để nhân rộng sang tuyến khác với rủi ro thấp hơn.
Tóm lại, 5 bước trên có thể được gói gọn như sau:
- Vẽ dòng giá trị: nhìn rõ quãng di chuyển và quãng chờ lãng phí
- Chuẩn hóa thao tác: cố định điểm giao nhận, khay chứa và người phụ trách
- 5S mặt bằng: giải phóng lối đi, kiểm tra nền, ngưỡng cửa và rãnh
- Đo điểm nghẽn: ghi nhận số chuyến, tải trọng và thời gian thực tế
- Chọn tuyến thí điểm: bắt đầu nhỏ, đo kỹ, rồi mới nhân rộng
Khâu nào nên đưa robot tự động hóa vào trước
Sau khi quy trình đã gọn, câu hỏi tiếp theo là nên tự động hóa khâu nào trước. Theo Roboworld, hai nhóm việc cho hiệu quả nhanh nhất là vận chuyển nội bộ và vệ sinh nhà xưởng. Điểm chung là công việc lặp lại liên tục, ít đòi hỏi phán đoán và tốn nhiều giờ công. Hơn nữa, đây cũng là những vị trí nhà máy thường xuyên khó tuyển và khó giữ người.
Vận chuyển nội bộ: T150, T300 và T600
Với tuyến cấp phát vật tư hay bán thành phẩm, robot vận chuyển PUDU là lựa chọn đáng cân nhắc. Cụ thể, robot PUDU T150 có tải trọng 150 kg, phù hợp linh kiện nhỏ và khay nhẹ. Trong khi đó, robot PUDU T300 chở tới 300 kg và hoạt động khoảng 6 giờ khi đầy tải. Với hàng nặng hơn, robot PUDU T600 đáp ứng tải trọng 600 kg.
Cả ba dòng đều dùng định vị VSLAM kết hợp LiDAR SLAM, không cần dán vạch từ trên sàn. Nhờ đó, khi nhà máy đổi bố trí chuyền, tuyến robot có thể cập nhật lại khá linh hoạt. Đây là lợi thế lớn so với băng tải cố định, vốn khó di dời khi dây chuyền mở rộng. Tuy nhiên, chọn tải trọng nào vẫn phải dựa trên số liệu ở Bước 4, không theo cảm tính.
Vệ sinh nhà xưởng: BG1 Pro và MT1 Max
Vệ sinh là khâu ít được chú ý nhưng lại tiêu tốn nhân công đều đặn mỗi ngày. Với sàn rộng cần chà rửa, robot PUDU BG1 Pro đạt hiệu suất 2.000 m²/h ở chế độ toàn diện. Với bãi xe hay hành lang ngoài trời, robot PUDU MT1 Max đạt tối đa 2.200 m²/h. Như vậy, một robot có thể đảm nhận diện tích mà trước đây cần nhiều lao động phổ thông.
Đáng chú ý, vệ sinh tự động còn liên quan trực tiếp tới các đợt đánh giá nhà máy. Buyer từ châu Âu, Mỹ hay Nhật thường để ý độ sạch sàn xưởng như một tín hiệu quản trị. Bên cạnh đó, bụi vải hay mạt kim loại tích tụ lâu ngày ảnh hưởng tới máy móc lẫn sức khỏe. Vì vậy, robot tự động hóa khâu vệ sinh vừa giảm chi phí, vừa tạo điểm cộng khi đàm phán đơn hàng.
Để tham khảo thêm các dòng robot vận chuyển hàng trong nhà xưởng, Quý Doanh nghiệp có thể so sánh tải trọng trước. Dù vậy, lựa chọn cuối cùng nên dựa trên khảo sát hiện trạng tại chính mặt bằng nhà máy. Mỗi xưởng có độ rộng lối đi, loại sàn và nhịp sản xuất khác nhau. Do đó, cùng một dòng robot có thể cho hiệu quả rất khác giữa hai nhà máy cùng ngành.
Chỉ số cần đo trước và sau 30 ngày thí điểm
Một dự án thí điểm robot tự động hóa chỉ có ý nghĩa khi có số liệu so sánh. Thực tế, nhiều doanh nghiệp bỏ qua khâu đo “trước”, nên sau một tháng chỉ còn cảm nhận chung chung. Roboworld khuyến nghị chốt bộ chỉ số ngay từ Bước 4 và giữ nguyên cách đo trong suốt 30 ngày. Bảng dưới đây là bộ khung tham khảo, doanh nghiệp có thể điều chỉnh theo đặc thù ngành.
| NHÓM CHỈ SỐ | ĐO TRƯỚC THÍ ĐIỂM | ĐỐI CHIẾU SAU 30 NGÀY |
|---|---|---|
| Năng suất vận chuyển | Số chuyến/ca, kg vận chuyển/ca của tổ thủ công | Số nhiệm vụ robot hoàn thành, tỷ lệ chuyến đúng giờ |
| Nhân lực | Số người đang làm việc vận chuyển, vệ sinh mỗi ca | Số người được điều chuyển sang việc giá trị cao hơn |
| Thời gian chờ | Thời gian chuyền đứng chờ vật tư | Mức giảm thời gian chờ trên tuyến thí điểm |
| Chất lượng vệ sinh | Diện tích làm sạch/ngày, số lần phàn nàn | Diện tích robot làm sạch, độ đồng đều giữa các ca |
| An toàn | Số sự cố va chạm, chấn thương khi bốc xếp | Số sự cố trong 30 ngày vận hành robot |
Ngoài các con số định lượng, doanh nghiệp nên ghi nhận thêm phản hồi của tổ trưởng và công nhân. Chẳng hạn, robot có làm gián đoạn thao tác không, điểm giao nhận có cần dời vị trí không. Những ghi chú này giúp tinh chỉnh tuyến trước khi nhân rộng sang các khu vực khác. Từ đó, giai đoạn mở rộng sẽ ít phát sinh hơn và đội ngũ cũng chủ động hơn.
Về bài toán tài chính, thời gian hoàn vốn phụ thuộc nhiều yếu tố. Đó là diện tích nhà xưởng, số ca vận hành mỗi ngày và mức lương nhân công tại địa phương. Theo ghi nhận từ các đối tác đang vận hành cùng Roboworld, thời gian hoàn vốn trung bình khoảng 1,5 năm. Con số này đáng chú ý khi vòng đời robot thường tối thiểu 5 năm. Nói cách khác, phần lớn thời gian còn lại là giá trị tạo thêm.
Roboworld khảo sát hiện trạng và đồng hành triển khai
Lý do đầu tiên khiến nhiều nhà máy chọn Roboworld là kinh nghiệm triển khai thực tế. Roboworld đã được nhiều nhà máy và doanh nghiệp lớn tại Việt Nam tin tưởng lựa chọn. Có thể kể tới An Phát Xanh, May 10, BM Windows, Hi-Tech Vietnam Apparel hay Golden Gate. Mỗi dự án robot tự động hóa đều bắt đầu bằng khảo sát hiện trạng, đúng với tinh thần “tối ưu quy trình trước”.
Hai ví dụ trong ngành may cho thấy rõ hiệu quả khi quy trình đã sẵn sàng:
- May 10 (Xí nghiệp May Bỉm Sơn): 2 robot PUDU MT1, mỗi robot làm sạch 6.300 m², giảm gần 50% chi phí vệ sinh
- Hi-Tech Vietnam Apparel: 3 robot PUDU T300 thay 7 nhân sự vận chuyển, chạy ổn định
Bên cạnh đó, Roboworld là nhà phân phối đầu tiên của PUDU Robotics tại Việt Nam từ 10/2023. Đồng thời, Roboworld phân phối chính thức Gausium và OrionStar, đi kèm robot vận chuyển A100 tự phát triển. Dịch vụ trải dài trọn vòng đời, từ khảo sát, lắp đặt, đào tạo đến bảo hành. Đội kỹ sư có mặt tại Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh, cùng văn phòng đại diện tại Đà Nẵng.
Về chi phí, mức đầu tư robot tự động hóa phụ thuộc cấu hình, số lượng robot và hiện trạng mặt bằng. Vì vậy, Roboworld xây dựng phương án riêng cho từng doanh nghiệp sau khi khảo sát. Với robot công nghiệp, Quý Doanh nghiệp có thể chọn mua đứt hoặc trả góp tùy dòng tiền. Mọi hợp đồng đều minh bạch, có hóa đơn VAT và cam kết bảo hành rõ ràng.
Câu hỏi thường gặp
| CÂU HỎI | TRẢ LỜI |
|---|---|
| Nhà máy chưa làm 5S có triển khai robot tự động hóa được không? | Vẫn có thể, nhưng hiệu quả sẽ giảm đáng kể vì robot phải dừng tránh vật cản thường xuyên. Roboworld khuyến nghị giải phóng lối đi trên tuyến thí điểm trước, sau đó mới mở rộng. |
| Nên thí điểm bao nhiêu robot trong giai đoạn đầu? | Số lượng phụ thuộc số chuyến và tải trọng đo được ở từng tuyến. Thông thường, doanh nghiệp bắt đầu với một tuyến có tác động rõ, rồi bổ sung robot khi đã có số liệu 30 ngày. |
| Thay đổi bố trí chuyền thì có phải làm lại hạ tầng cho robot? | Các dòng T150, T300, T600 dùng VSLAM và LiDAR SLAM, không cần vạch từ trên sàn. Khi bố trí thay đổi, kỹ sư cập nhật lại bản đồ và tuyến chạy cho robot. |
| Bao lâu thì doanh nghiệp hoàn vốn? | Thời gian hoàn vốn phụ thuộc diện tích, số ca và mức lương địa phương. Theo ghi nhận từ đối tác của Roboworld, con số trung bình khoảng 1,5 năm. |
Kết luận: Tối ưu quy trình trước, tự động hóa sau
Robot không phải “đũa thần” cho mọi vấn đề của nhà máy. Tuy nhiên, khi dòng giá trị đã rõ, thao tác đã chuẩn và mặt bằng đã gọn, robot tự động hóa sẽ phát huy trọn vẹn sức mạnh. Năm bước chuẩn bị giúp doanh nghiệp đầu tư đúng chỗ, đúng lúc và đo được kết quả. Đó cũng là cách để mỗi đồng vốn bỏ ra chuyển hóa thành năng suất thật trên sàn xưởng.
Liên hệ ngay hotline 0981 136 986 (Mr. Minh) để được kỹ sư Roboworld khảo sát và tư vấn lộ trình tự động hóa phù hợp.
