Trang chủ Tin Công nghệ AI và dữ liệu số thay đổi quản lý bảo trì đường bộ: từ kiểm tra thủ công sang dự báo hư hỏng

AI và dữ liệu số thay đổi quản lý bảo trì đường bộ: từ kiểm tra thủ công sang dự báo hư hỏng

18 Tháng 11, 2026

Công tác quản lý bảo trì đường bộ tại Việt Nam đang chuyển dần từ cách làm truyền thống, khi cán bộ đi kiểm tra bằng mắt rồi sửa khi đã hư hỏng, sang mô hình dựa trên dữ liệu số và trí tuệ nhân tạo. Tại hội thảo của Bộ Xây dựng ngày 16/11/2026, Cục Đường bộ Việt Nam và các doanh nghiệp tư vấn đã chia sẻ cách AI giúp khảo sát tự động, dự báo xuống cấp mặt đường và rút ngắn thời gian xử lý sự cố trên cao tốc.

Mạng lưới 600.000 km đường bộ cần cách quản lý mới

Hội thảo phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số ngành Xây dựng do Bộ Xây dựng tổ chức tập trung vào ứng dụng BIM, GIS, AI và dữ liệu số trong khảo sát, thiết kế và quản lý công trình. Mục tiêu được nhắc đến nhiều lần là nâng hiệu quả đầu tư công. Lý do là mỗi đồng chi cho hạ tầng chỉ phát huy giá trị khi công trình được khai thác bền và bảo trì đúng lúc, thay vì để hư hỏng lan rộng rồi mới bỏ tiền sửa lớn.

Hội thảo chuyển đổi số ngành Xây dựng bàn về quản lý bảo trì đường bộ bằng AI
Hội thảo phát triển khoa học công nghệ và chuyển đổi số ngành Xây dựng ngày 16/11/2026

Theo ông Nguyễn Mạnh Thắng, Phó Cục trưởng Cục Đường bộ Việt Nam, cả nước hiện có khoảng 600.000 km đường bộ, trong đó có 26.452 km quốc lộ và 3.345 km đường cao tốc. Với quy mô lớn như vậy, cách kiểm tra thủ công từng tuyến không còn theo kịp tốc độ xuống cấp. Vì thế, cơ quan quản lý xác định phải đổi mới căn bản phương thức quản lý, khai thác và bảo trì, chuyển sang quản lý thông minh dựa trên dữ liệu.

Ba trụ cột của quản lý đường bộ thông minh

Cục Đường bộ Việt Nam định hướng quá trình chuyển đổi dựa trên ba trụ cột, mỗi trụ cột giải quyết một lớp bài toán khác nhau của hạ tầng giao thông. Cách chia này cho thấy dữ liệu được đặt làm nền móng, còn các công nghệ như AI, camera hay cảm biến chỉ phát huy tác dụng khi dữ liệu đã được chuẩn hóa và kết nối với nhau trên toàn mạng lưới:

  • Ứng dụng công nghệ và vật liệu mới trong xây dựng, sửa chữa mặt đường
  • Xây dựng cơ sở dữ liệu đường bộ quốc gia và quản trị số, chuẩn hóa dữ liệu quốc lộ, cao tốc và đường địa phương
  • Phát triển giao thông thông minh (ITS), thu phí điện tử không dừng (ETC) và kiểm soát tải trọng xe
Tham luận về chuyển đổi số trong quản lý bảo trì đường bộ tại hội thảo
Lãnh đạo Cục Đường bộ Việt Nam trình bày định hướng chuyển đổi số trong lĩnh vực đường bộ

Trọng tâm trước mắt là hoàn thiện cơ sở dữ liệu đường bộ quốc gia, đồng bộ thông tin của quốc lộ, cao tốc và đường địa phương để quản lý thống nhất trên cả nước. Khi mọi tuyến đường cùng nằm trên một nền dữ liệu, cơ quan quản lý mới có thể so sánh tình trạng giữa các đoạn, xếp thứ tự ưu tiên sửa chữa và phân bổ ngân sách bảo trì một cách có căn cứ.

AI dự báo hư hỏng trước khi xuất hiện ổ gà

Trên nền tảng dữ liệu đó, AI giúp chuyển công tác bảo trì từ kiểm tra thủ công sang khảo sát tự động và phân tích dự báo. Các phương tiện chuyên dụng có thể gắn máy quét laser và camera 360 độ để đo độ bằng phẳng, độ sâu hằn lún và tình trạng nứt vỡ của mặt đường, sau đó kết quả được tự động cập nhật vào hệ thống quản lý mặt đường. Thay vì vài đợt kiểm tra mỗi năm, dữ liệu có thể được làm mới liên tục theo từng chuyến xe chạy qua.

Cột camera AI giám sát trên tuyến cao tốc phục vụ quản lý bảo trì đường bộ
Cột camera giám sát dùng năng lượng mặt trời lắp dọc tuyến cao tốc

Điểm đáng chú ý là AI có thể kết hợp dữ liệu tải trọng trục xe với kết quả khảo sát qua nhiều thời kỳ để dự báo tốc độ suy giảm chất lượng mặt đường. Nhờ vậy, hệ thống cảnh báo được nguy cơ hư hỏng trước khi ổ gà xuất hiện, giúp cơ quan quản lý chọn đúng thời điểm bảo dưỡng và ngăn hư hỏng lan xuống các tầng kết cấu bên dưới. Khi điều đó đã xảy ra, chi phí sửa chữa thường tăng lên nhiều lần.

Giao thông thông minh rút ngắn 35-45% thời gian xử lý sự cố

Song song với bảo trì, Cục Đường bộ Việt Nam đang xây dựng khung kiến trúc ITS quốc gia, làm nền cho Trung tâm ITS quốc gia trong tương lai. Hiện Trung tâm điều hành tuyến cao tốc Bắc – Nam phía Đông và hệ thống thanh toán điện tử giao thông đường bộ đã đi vào khai thác. Theo Cục Đường bộ, nhờ ITS, sự cố có thể được tự động phát hiện, giám sát và cảnh báo, rút ngắn khoảng 35-45% thời gian phát hiện và xử lý.

Trung tâm điều hành tuyến cao tốc giám sát giao thông bằng camera AI
Nhân viên trung tâm điều hành theo dõi hình ảnh trực tiếp từ các camera dọc tuyến cao tốc

Một ví dụ được dẫn ra là vụ sạt lở tại đoạn Km1288+170 – Km1288+240 trên cao tốc Chí Thạnh – Vân Phong, khi chỉ sau 47 phút kể từ lúc phát hiện, tuyến đã thông xe một làn và đến 10h25 ngày 12/11/2026 giao thông được khôi phục hoàn toàn. Bên cạnh đó, hệ thống cân động tốc độ cao hoạt động 24/7 kết hợp camera AI giúp nhận diện biển số, ghi nhận xe quá tải để xử phạt nguội mà không cần dừng phương tiện. Giai đoạn 2026-2030, ngành đặt mục tiêu hướng tới 5.000 km cao tốc thông minh.

Doanh nghiệp tư vấn dùng AI tạo sinh trong thiết kế hạ tầng

Ở góc độ doanh nghiệp, ông Trần Phúc Minh Khôi, Phó Tổng giám đốc Công ty CP Tư vấn Thiết kế Cảng – Kỹ thuật Biển (Portcoast), cho rằng đầu tư hạ tầng quy mô lớn đang tạo ra khối lượng dữ liệu và hồ sơ thiết kế rất lớn. Tuy vậy, nguồn tri thức này vẫn phân tán theo từng dự án và nhiều hồ sơ còn nằm rời rạc ở dạng bản vẽ 2D. Theo ông, nếu có thư viện dữ liệu dùng chung cho đường bộ, cầu, đường sắt và cảng biển, ngành Xây dựng sẽ kế thừa được kinh nghiệm cũ, rút ngắn thời gian nghiên cứu và nâng chất lượng thiết kế.

Tham luận về thư viện dữ liệu và thiết kế tạo sinh cho hạ tầng giao thông
Đại diện doanh nghiệp tư vấn chia sẻ kinh nghiệm xây dựng thư viện dữ liệu phục vụ thiết kế tạo sinh

Portcoast đã tổng hợp dữ liệu từ các dự án trong và ngoài nước để xây dựng thư viện phục vụ thiết kế tạo sinh, cho phép kỹ sư chọn mẫu công trình đã vận hành thực tế rồi dùng AI sinh nhiều phương án để so sánh. Tại dự án siêu cảng Cái Mép Hạ, doanh nghiệp còn tự xây công cụ AI kết nối dữ liệu với tiêu chuẩn thiết kế để tính toán trực tiếp, không phụ thuộc phần mềm nước ngoài. Đi kèm, Portcoast kiến nghị ban hành mẫu bàn giao dữ liệu số chuẩn và thí điểm có kiểm soát AI Agent trong thiết kế, trong đó kỹ sư vẫn phải kiểm tra và chịu trách nhiệm về kết quả.

Góc nhìn từ Roboworld

Điều chúng tôi thấy rõ nhất trong câu chuyện của ngành đường bộ là sự dịch chuyển từ bảo trì khi hỏng sang bảo trì dựa trên dữ liệu và dự báo. Đây cũng là hướng đi đang diễn ra trong nhà máy và kho hàng, nơi đội robot vận chuyển hay robot vệ sinh liên tục ghi lại quãng đường, giờ chạy, tình trạng pin và lỗi cảm biến. Khi dữ liệu này được theo dõi đều đặn, doanh nghiệp có thể thay vật tư đúng lúc thay vì chờ máy dừng giữa ca, giống cách AI cảnh báo trước khi mặt đường xuất hiện ổ gà.

Nếu bạn đang vận hành thiết bị tự động trong nhà xưởng, hãy bắt đầu bằng việc ghi nhận đầy đủ dữ liệu vận hành và lập lịch kiểm tra định kỳ, sau đó mới tính tới các công cụ phân tích nâng cao. Một đơn vị cung cấp dịch vụ kỹ thuật và bảo trì robot có kinh nghiệm sẽ giúp bạn xây quy trình này ngay từ đầu. Còn nếu đang tìm hiểu từ con số không, bạn có thể tham khảo thêm các giải pháp robot tự động hóa cho doanh nghiệp để hình dung bức tranh tổng thể trước khi đầu tư.

Đánh giá và bình luận
0.0
0 bình luận
5 sao
0
4 sao
0
3 sao
0
2 sao
0
1 sao
0
zalo-icon
phone-icon