Phẫu thuật bằng robot từng là hình ảnh chỉ thấy trên phim, nay đã trở thành hiện thực tại Việt Nam. Mới đây, một bệnh viện ở TP HCM đã đưa vào vận hành hệ thống robot phẫu thuật Da Vinci Xi thứ hai và thực hiện thành công gần 400 ca mổ đa chuyên khoa chỉ trong một năm. Đây là dịp tốt để cùng tìm hiểu công nghệ robot phẫu thuật đang thay đổi ngành ngoại khoa như thế nào.
ROBOT PHẪU THUẬT DA VINCI XI LÀ GÌ?
Nội dung
Da Vinci Xi là hệ thống robot hỗ trợ phẫu thuật thế hệ thứ tư của hãng Intuitive Surgical (Mỹ). Hệ thống cao gần 3 m, gồm 4 cánh tay: một cánh tay gắn camera nội soi 3D và ba cánh tay còn lại gắn dụng cụ phẫu thuật.
Điểm khác biệt cốt lõi: bác sĩ không trực tiếp cầm dụng cụ mà ngồi tại buồng điều khiển (console) cách bàn mổ vài mét, quan sát hình ảnh 3D phóng đại 10-15 lần và điều khiển các cánh tay robot. Dụng cụ đi qua những đường mổ rất nhỏ (lỗ trocar) dưới 2 cm, có thể xoay linh hoạt để bóc tách, khâu nối ở những vị trí hẹp và sâu mà mổ mở hay nội soi thường khó tiếp cận.
TỪ MỔ MỞ, NỘI SOI ĐẾN PHẪU THUẬT ROBOT
Ngành ngoại khoa đã đi một chặng đường dài. Với mổ mở kinh điển, bác sĩ khó quan sát những vùng nằm sâu. Khi nội soi phát triển, tầm nhìn được cải thiện nhưng dụng cụ vẫn bị giới hạn góc xoay. Robot phẫu thuật ra đời để khắc phục các hạn chế này, cho phép quan sát qua ống kính 3D phóng đại và thao tác chính xác hơn.
Tại Việt Nam, robot phẫu thuật được đưa về lần đầu năm 2016 với hệ thống Da Vinci Si. Người tiên phong là PGS.TS.BS Vũ Lê Chuyên – cũng là người đưa kỹ thuật mổ nội soi về nước từ năm 2000. Ông xem phẫu thuật robot là “đỉnh cao trong ngoại khoa, tăng tối đa khả năng cứu sống người bệnh”.
ROBOT PHẪU THUẬT MANG LẠI LỢI ÍCH GÌ?
Theo tài liệu khoa học về phẫu thuật hỗ trợ bằng robot công bố giai đoạn 2010–2020 (trình bày tại Hội nghị ISPOR 2021), so với nội soi thông thường, robot Da Vinci Xi giúp giảm đáng kể nguy cơ truyền máu, biến chứng và rút ngắn thời gian nằm viện. Hệ thống hiện hỗ trợ hơn 120 loại phẫu thuật thuộc nhiều chuyên khoa: tiêu hóa, tiết niệu – thận học, lồng ngực – mạch máu, sản phụ khoa, và đặc biệt là các phẫu thuật ung thư phức tạp đòi hỏi độ chính xác cao.
BỨC TRANH PHẪU THUẬT ROBOT TẠI VIỆT NAM VÀ KHU VỰC
Tính đến đầu tháng 6/2026, thế hệ mới nhất của Intuitive Surgical là Da Vinci 5, nhưng dòng này chưa có mặt tại Đông Nam Á. Vì vậy, Da Vinci Xi vẫn là phiên bản hiện đại nhất đang được phân phối tại Việt Nam và khu vực.
Hiện Việt Nam có 6 hệ thống Da Vinci Xi đang hoạt động. Trên toàn cầu, theo Intuitive Surgical, đến cuối năm 2025 đã có hơn 11.100 hệ thống Da Vinci được lắp đặt, thực hiện khoảng 3,15 triệu ca phẫu thuật trong năm 2025 tại hơn 70 quốc gia – cho thấy đây là một trong những công nghệ phẫu thuật robot được ứng dụng rộng rãi hàng đầu thế giới.
PGS.TS.BS Trần Quang Bính nhìn nhận, cũng như mổ nội soi đã trở nên phổ biến sau gần 30 năm, phẫu thuật robot rồi sẽ dần trở thành lựa chọn rộng rãi cho người bệnh trong tương lai gần. Ông nhấn mạnh ứng dụng công nghệ cao “không chỉ là mua một cái máy”, mà cần đội ngũ được đào tạo bài bản và quy trình kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt, lấy an toàn của người bệnh làm trung tâm.
GÓC NHÌN: ROBOT ĐANG MỞ RỘNG RA MỌI LĨNH VỰC
Câu chuyện robot phẫu thuật là một mảnh ghép trong bức tranh lớn hơn: robot và tự động hóa đang len lỏi vào mọi ngành – từ dịch vụ, công nghiệp đến y tế. Mỗi lĩnh vực có một loại robot chuyên biệt, nhưng cùng chung mục tiêu: hỗ trợ con người làm việc chính xác hơn, an toàn hơn và hiệu quả hơn. Theo dõi những bước tiến này giúp doanh nghiệp và người đọc nắm bắt sớm xu hướng công nghệ của tương lai.
Việc các bệnh viện Việt Nam làm chủ robot phẫu thuật Da Vinci Xi cho thấy y học trong nước đang tiến gần hơn với chuẩn mực thế giới. Khi công nghệ này dần phổ biến, người bệnh sẽ có thêm lựa chọn điều trị an toàn và ít xâm lấn ngay tại Việt Nam.
