Mùa đơn xuân hè 2027 đang đến gần, và với nhiều nhà máy giày dép, thứ làm chậm chuyền không hẳn là máy may hay máy ép đế, mà là những chuyến xe đẩy giữa các xưởng. Robot vận chuyển hàng hóa có thể gỡ phần nút thắt đó, nhưng không phải khâu nào cũng nên làm trước. Bài viết chia sẻ góc nhìn của Roboworld về 5 khâu đáng ưu tiên, cách chọn đúng model và lộ trình thí điểm an toàn cho Chủ doanh nghiệp.
Vì sao đơn xuân hè tạo nút thắt vận chuyển nội bộ
Đặc thù của ngành giày là nhiều mã hàng, nhiều cỡ số và nhiều chi tiết cho một đôi giày. Một đơn xuân hè thường đổ về trong thời gian ngắn, khiến lượng bán thành phẩm di chuyển giữa các công đoạn tăng vọt, trong khi mặt bằng và số người vận chuyển thì gần như giữ nguyên. Hệ quả là chuyền may có lúc chờ mũ giày đã chặt xong, chuyền gò lại chờ mũ giày từ xưởng may sang, còn bán thành phẩm thì nằm chờ ngay trên lối đi.
Roboworld nhận thấy phần lớn nhà máy nhìn nút thắt này như chuyện thiếu người, nên phản xạ đầu tiên là tuyển thêm công nhân thời vụ. Tuy nhiên, lao động vận chuyển lại là vị trí khó giữ, ít kỹ năng tích lũy, và mỗi người mới đều cần thời gian nhớ đúng tuyến, đúng mã hàng. Trong khi đó, những chuyến đi này có một đặc điểm rất phù hợp với tự động hóa: chúng lặp lại, có điểm đầu điểm cuối rõ ràng, và đo được bằng số chuyến mỗi ca.
Ngành giày cũng đang nằm trong nhóm được giới chuyên môn nhắc đến nhiều khi bàn về robot, vì tính lặp lại cao và sức ép chi phí nhân công. Nhưng Roboworld cho rằng nhà máy không cần bắt đầu từ những thao tác tinh xảo trên chuyền. Việc giải phóng người khỏi phần đi lại thường mang lại kết quả sớm hơn nhiều, bởi công nhân lành nghề được giữ đúng vị trí tạo ra giá trị.
5 khâu nên đưa robot vận chuyển hàng hóa vào trước
Dòng chảy điển hình của một xưởng giày đi qua các bước chặt, may mũ, gò, ép đế và đóng gói. Khi xếp theo tần suất chuyến và mức độ ổn định của tuyến, Roboworld thường gợi ý thứ tự ưu tiên dưới đây, dù thứ tự thực tế còn phụ thuộc vào bố trí từng nhà máy.
Khâu 1: từ kho nguyên liệu đến xưởng chặt
Da, vải và vật liệu lót là những kiện hàng nặng, đi theo lô và tuyến gần như cố định từ kho sang xưởng chặt. Đây là tuyến phù hợp để thử nghiệm đầu tiên vì ít giao cắt với công nhân trên chuyền, tải trọng lại lớn nên lợi ích về sức khỏe và an toàn thấy ngay. Một robot chạy theo lịch cấp phát giúp xưởng chặt nhận vật liệu đều hơn thay vì đợi người rảnh tay.
Khâu 2: từ xưởng chặt sang chuyền may mũ giày
Đây thường là tuyến có số chuyến nhiều nhất trong ca. Các bó chi tiết đã chặt được chia theo mã và cỡ, số lượng lớn nhưng từng chuyến không quá nặng, nên phù hợp với robot tải trung bình. Khi robot đảm nhận tuyến này, tổ trưởng chuyền may không còn phải cử công nhân đi lấy hàng, và thời gian chờ giữa hai công đoạn được rút ngắn đáng kể.
Khâu 3: từ chuyền may sang chuyền gò
Mũ giày hoàn thiện cần đến chuyền gò đúng nhịp, vì chuyền gò thường có nhiệt độ, keo và thời gian xử lý ràng buộc chặt. Nếu hàng đến trễ, cả dây chuyền phía sau có thể bị gián đoạn, còn nếu đến quá sớm thì lại chất đống ở đầu chuyền. Robot có ưu thế ở đây vì giữ được nhịp đều, miễn là khu vực đầu chuyền có vị trí giao nhận rõ ràng.
Khâu 4: cấp đế và vật tư phụ cho chuyền gò ráp
Đế giày cồng kềnh, đi theo cặp và cỡ số, thường được đưa từ kho đế hoặc khu ép đế sang chuyền ráp. Tuyến này nên làm sau, vì cần sắp xếp lại cách đóng khay trước khi đưa robot vào. Tương tự, keo, chỉ và phụ liệu có thể đi kèm trong các chuyến cấp phát theo lịch, giúp giảm số lần công nhân rời vị trí chỉ để lấy thêm vật tư.
Khâu 5: từ cuối chuyền về khu đóng gói và kho thành phẩm
Thùng thành phẩm nặng, số lượng lớn và là khâu trực tiếp gắn với lịch xuất container, nên mọi chậm trễ đều nhìn thấy ngay. Tuyến cuối chuyền về kho thường rộng rãi và ít giao cắt hơn, phù hợp với các dòng tải lớn. Nhà máy may đã áp dụng logic tương tự, và Quý Đối tác có thể đối chiếu thêm với 5 khâu nên đưa robot vận chuyển vào trước ở nhà máy may mặc để thấy điểm giống và khác giữa hai ngành.
Chọn T150, T300 hay T600 theo tải và lối đi
Sau khi xác định tuyến, câu hỏi tiếp theo là dùng dòng nào. Nguyên tắc của Roboworld là chọn theo tải thực tế của chuyến nặng nhất và lối đi hẹp nhất trên tuyến, thay vì chọn dòng lớn nhất cho yên tâm. Các số liệu dưới đây lấy từ thông số hãng của ba dòng PUDU đang được dùng nhiều trong nhà máy.
| TIÊU CHÍ | PUDU T150 | PUDU T300 | PUDU T600 |
|---|---|---|---|
| Trọng tải | 150 kg | 300 kg | 600 kg |
| Kích thước | 83,5×50×135 cm | 83,5×50×135 cm | 96×50×135 cm |
| Lối đi tối thiểu | 60 cm | 60 cm | 70 cm |
| Tốc độ | 1,2 m/s | 1,2 m/s | 0,2-1,2 m/s |
| Sạc | 2 giờ (0-90%) | 2 giờ | 2 giờ |
| Khâu phù hợp | Bán thành phẩm nhẹ, cấp phụ liệu | Chặt sang may, may sang gò | Kho nguyên liệu, thùng thành phẩm |
Với đa số xưởng giày, robot vận chuyển PUDU T300 là điểm khởi đầu cân bằng, vì cùng kích thước gọn như PUDU T150 nhưng tải gấp đôi, hoạt động 12 giờ khi không tải và 6 giờ khi đầy tải. Dòng PUDU T600 phù hợp cho kho nguyên liệu và kho thành phẩm, nơi tải lớn và lối đi rộng hơn. Quý Đối tác có thể xem thêm cách chọn model theo tải trọng và mặt bằng nhà máy nếu dự án cần nhiều dòng cùng lúc.
Kết nối robot với nhịp chuyền, không làm đứt chuyền
Sai lầm thường gặp là xem robot như một chiếc xe đẩy tự chạy, đặt vào rồi kỳ vọng mọi thứ tự trơn tru. Trên thực tế, robot cần điểm giao nhận rõ ràng, cách gọi hàng đơn giản và quy định ưu tiên khi gặp người trên lối đi. Vì vậy, Roboworld khuyến nghị thiết kế phần giao nhận trước khi bàn về số lượng robot, để công nhân không phải thay đổi quá nhiều thói quen trong giai đoạn đầu.
- Điểm giao nhận cố định: đánh dấu vị trí đặt và lấy hàng ở đầu, cuối mỗi tuyến
- Khay chuẩn hóa: thống nhất kích thước khay, xe hàng theo mã và cỡ số
- Lịch chạy theo nhịp: gắn chuyến robot với sản lượng giờ của chuyền thay vì chạy tùy hứng
- Lối đi thông thoáng: tuyến chạy không bị bán thành phẩm lấn chiếm trong giờ cao điểm
- Người phụ trách ca: mỗi ca có một đầu mối xử lý khi robot gặp vật cản
Những việc này nghe nhỏ nhưng quyết định kết quả. Một nhà máy chuẩn hóa được cách xếp khay và lối đi trước khi đưa robot vào thường đạt nhịp ổn định nhanh hơn, điều cũng được phân tích trong 5 bước tối ưu quy trình trước khi đầu tư tự động hóa. Đây cũng là lý do bước khảo sát hiện trường có giá trị không kém gì bản thân thiết bị.
Lộ trình thí điểm 1 tuyến trước khi nhân rộng
Với đơn xuân hè, thời điểm tốt nhất để thí điểm là trước khi sản lượng lên đỉnh, để đội vận hành có thời gian làm quen. Roboworld thường đề xuất đi theo 4 bước, mỗi bước đều có số liệu để ra quyết định bước tiếp theo:
- Chọn tuyến: lấy một tuyến lặp lại nhiều, ít giao cắt, đo số chuyến và số người đang phục vụ tuyến đó
- Khảo sát và dựng bản đồ: kiểm tra lối đi, nền sàn, ngưỡng cửa so với thông số robot
- Chạy song song: robot và người cùng làm trong giai đoạn đầu, ghi nhận lỗi giao nhận và điều chỉnh
- Đo và nhân rộng: so sánh số chuyến, thời gian chờ, nhân sự giải phóng rồi mở tiếp tuyến thứ hai
Mua đứt, trả góp và bài toán hoàn vốn
Về đầu tư, phương án sở hữu phổ biến là mua đứt hoặc trả góp, và mức đầu tư phụ thuộc cấu hình, số lượng cùng hiện trạng mặt bằng, nên Roboworld xây dựng phương án riêng sau khi khảo sát. Thời gian hoàn vốn cũng phụ thuộc diện tích nhà xưởng, số ca vận hành và mức lương tại địa phương. Theo ghi nhận từ các đối tác đang vận hành cùng Roboworld, thời gian này trung bình khoảng 1,5 năm, trong khi vòng đời khai thác của robot thường tối thiểu 5 năm.
Vì sao chọn Roboworld
Lý do đầu tiên là kinh nghiệm triển khai thực tế, khi Roboworld đã được nhiều nhà máy lớn tại Việt Nam tin tưởng lựa chọn, tiêu biểu như May 10, Hi-Tech Vietnam Apparel, An Phát Xanh và BM Windows. Tại Hi-Tech Vietnam Apparel, 3 robot PUDU T300 đã thay 7 nhân sự vận chuyển, một ví dụ gần với ngành giày vì cùng là sản xuất theo chuyền, thâm dụng lao động và nhiều mã hàng. Mô hình đó cho thấy nhà máy có thể giảm phụ thuộc vào lao động vận chuyển mà vẫn giữ được nhịp chuyền ổn định.
- Là nhà phân phối đầu tiên của PUDU Robotics tại Việt Nam từ 10/2023
- Tự phát triển robot vận chuyển A100, đạt giải Sao Khuê 2024
- Dịch vụ trọn vòng đời từ khảo sát, lắp đặt, đào tạo đến bảo hành và hỗ trợ vận hành
- Kỹ sư tại Hà Nội và TP.HCM, văn phòng đại diện tại Đà Nẵng, hợp đồng và hóa đơn VAT đầy đủ
Những nhà máy muốn tham khảo thêm các phương án cấp phát nội bộ có thể xem danh mục robot vận chuyển để hình dung cấu hình trước buổi khảo sát.
Câu hỏi thường gặp
| CÂU HỎI | TRẢ LỜI |
|---|---|
| Xưởng giày nên bắt đầu từ tuyến nào? | Nên chọn tuyến lặp lại nhiều và ít giao cắt, thường là kho nguyên liệu sang xưởng chặt hoặc xưởng chặt sang chuyền may. |
| Lối đi tối thiểu cho robot là bao nhiêu? | Theo thông số hãng, T150 và T300 cần tối thiểu 60 cm, T600 cần tối thiểu 70 cm. Thực tế nên khảo sát cả các đoạn hay bị lấn chiếm. |
| Robot có làm gián đoạn chuyền khi triển khai không? | Có thể hạn chế bằng cách chạy song song cùng người trong giai đoạn đầu, rồi chuyển dần khi nhịp giao nhận đã ổn định. |
| Có thể mua trả góp robot vận chuyển không? | Có thể cân nhắc mua đứt hoặc trả góp. Roboworld sẽ đề xuất phương án cụ thể sau khi khảo sát mặt bằng và số lượng cần thiết. |
Kết luận: nhà máy giày nên bắt đầu từ đâu cho mùa xuân hè 2027?
Không cần đầu tư một lần cho toàn nhà máy, Chủ doanh nghiệp chỉ cần chọn đúng một tuyến lặp lại nhiều, đo kỹ rồi nhân rộng bằng chính số liệu của mình. Khi robot vận chuyển hàng hóa đảm nhận phần đi lại, công nhân lành nghề được giữ ở đúng vị trí tạo ra sản phẩm, đúng lúc đơn hàng cần họ nhất. Nhắn tin cho Roboworld qua fanpage hoặc gọi hotline 0981 136 986 (Mr. Minh) để được khảo sát tuyến vận chuyển trước mùa cao điểm.
