Robot nhà xưởng: Có nên đầu tư? 5 lợi ích chủ nhà máy nhìn thấy trong 6 tháng đầu

Robot nhà xưởng đang được nhắc tới nhiều trong các cuộc họp đầu tư của chủ nhà máy. Tuy nhiên, câu hỏi thực sự không phải là công nghệ có hiện đại hay không. Câu hỏi là sau 6 tháng, doanh nghiệp nhìn thấy điều gì thay đổi. Roboworld xin chia sẻ góc nhìn từ những dự án đã triển khai tại nhà máy Việt Nam.

Bối cảnh: chi phí nhân công tăng, khâu vận chuyển và vệ sinh khó tuyển người

Trong 3 năm gần đây, bài toán nhân sự của các nhà máy đã đổi khác rõ rệt. Lương công nhân tăng đều mỗi năm, trong khi tuyển dụng lại khó dần. Đáng chú ý, khó nhất không phải các vị trí tay nghề cao. Khó nhất lại là những công việc đơn giản nhưng nặng và lặp lại, như đẩy xe vật tư, khuân hàng nội bộ hay vệ sinh sàn xưởng.

Đây cũng là nhóm việc mà người lao động dễ bỏ nhất. Vì vậy, nhiều nhà máy rơi vào vòng lặp tuyển – đào tạo – nghỉ việc suốt cả năm. Mỗi lần thay người, năng suất khu vực đó lại tụt xuống một nhịp. Chi phí ẩn của vòng lặp này thường không xuất hiện trên báo cáo, nhưng chủ doanh nghiệp đều cảm nhận được.

Riêng ngành dệt may, thống kê ngành cho thấy khoảng 85% nhà máy chưa tự động hóa khâu vệ sinh. Bụi vải phát sinh liên tục theo từng ca sản xuất. Bụi này vừa làm hỏng thiết bị, vừa gây bệnh hô hấp nghề nghiệp cho người lao động. Bên cạnh đó, sàn xưởng bụi bẩn còn là điểm trừ khi các buyer EU, Mỹ hay Nhật vào audit.

Chính từ những áp lực rất cụ thể đó, robot nhà xưởng bắt đầu được cân nhắc một cách nghiêm túc. Roboworld cho rằng cách tiếp cận đúng là bắt đầu từ bài toán vận hành, không phải từ thiết bị. Doanh nghiệp cần xác định rõ khâu nào đang tắc, khâu nào đang đắt người. Sau đó mới chọn dòng robot phù hợp với chính khâu đó.

Lợi ích 1: robot nhà xưởng giải phóng công nhân khỏi việc đẩy xe

Đây là thay đổi dễ nhìn thấy nhất, thường chỉ sau 4 đến 6 tuần vận hành. Trong một nhà xưởng, quãng đường vận chuyển nội bộ mỗi ngày là con số rất lớn. Công nhân đẩy xe tay đi lại liên tục giữa kho, chuyền và khu xuất hàng. Phần thời gian đó không tạo ra giá trị gia tăng cho sản phẩm, nhưng vẫn phải trả lương đầy đủ.

Khi robot nhà xưởng đảm nhiệm các tuyến lặp lại, nhân sự được chuyển sang việc cần tay nghề hơn. Tại Hi-Tech Vietnam Apparel Factory, Roboworld đã triển khai 3 robot PUDU T300 thay cho 7 nhân sự vận chuyển. Robot vận hành liên tục và ổn định qua các ca. Điều đáng nói là nhà máy không phải cắt giảm ai, mà điều chuyển người sang khâu có giá trị cao hơn.

Triết lý của Roboworld cũng nằm ở đây. Robot không sinh ra để thay thế con người, mà để giải phóng con người khỏi những việc lặp lại và nặng nhọc. Với chủ nhà máy, đó là cách tăng năng suất mà không cần mở rộng quy mô nhân sự. Với người lao động, đó là công việc đỡ vất vả hơn và ít rủi ro hơn.

Lợi ích 2: dòng chảy vật tư đều hơn, giảm thời gian chờ chuyền

Lợi ích thứ hai thường xuất hiện chậm hơn một chút, khoảng tháng thứ hai hoặc thứ ba. Con người vận chuyển theo cảm tính và theo sức khỏe từng ngày. Robot nhà xưởng thì đi đúng lộ trình, đúng nhịp và không nghỉ giữa giờ. Nhờ vậy, vật tư đến chuyền đều hơn và thời gian chờ giảm xuống rõ rệt.

Chờ chuyền là một trong những tổn thất khó nhìn thấy nhất trong sản xuất. Mỗi lần chuyền dừng vài phút vì thiếu vật tư, thiệt hại được chia nhỏ ra nên ít ai để ý. Tuy nhiên, cộng dồn cả tháng thì con số lại không hề nhỏ. Robot nhà xưởng giúp cắt phần lớn các khoảng dừng dạng này.

Trong thực tế triển khai, Roboworld thường thấy các khâu sau hưởng lợi nhanh nhất:

• Tiếp liệu vào chuyền: vật tư được cấp theo nhịp, tổ trưởng không phải cắt người đi lấy hàng
• Chuyển bán thành phẩm giữa các xưởng: tuyến dài, lặp lại nhiều lần mỗi ngày, rất phù hợp để tự động hóa
• Gom hàng ra khu xuất: giảm dồn ứ vào cuối ca và cuối tuần
• Chuyển khuôn, dụng cụ, linh kiện: giao đúng thứ cần, giảm nguy cơ dừng máy do giao nhầm

Lợi ích 3: giảm tai nạn và giảm hư hỏng hàng khi di chuyển

Khu vực vận chuyển nội bộ luôn là nơi tiềm ẩn nhiều rủi ro nhất trong nhà xưởng. Xe tay chở nặng, lối đi hẹp, tầm nhìn bị hàng hóa che khuất. Chỉ một cú va nhẹ cũng có thể làm rơi hàng hoặc gây chấn thương cho công nhân. Với các nhà máy gia công kim loại hay nhựa, môi trường còn nóng và bụi hơn nhiều.

Robot nhà xưởng dùng lidar và camera để nhận diện vật cản theo thời gian thực. Robot chủ động giảm tốc, dừng lại hoặc đi vòng khi phát hiện người phía trước. Vì vậy, phần lớn tình huống va chạm vốn dễ xảy ra với xe đẩy tay đã được loại bỏ. Đây là điểm cộng đáng kể với các doanh nghiệp đang duy trì chuẩn ISO 45001.

Bên cạnh an toàn cho người, hàng hóa cũng được bảo vệ tốt hơn. Robot di chuyển với gia tốc ổn định nên hạn chế xô lệch, đổ vỡ. Với hàng dễ trầy xước hoặc bán thành phẩm giá trị cao, khác biệt này thể hiện ngay trên tỷ lệ hàng lỗi. Nhiều đối tác của Roboworld ghi nhận đây là lợi ích họ không nghĩ tới trước khi triển khai.

Lợi ích 4: dữ liệu vận hành đo được, thay cho phỏng đoán

Lợi ích thứ tư thường được đánh giá cao nhất bởi các nhà máy đã đi được nửa năm. Toàn bộ robot nhà xưởng đều ghi lại dữ liệu hoạt động của mình. Số chuyến, quãng đường, thời gian di chuyển, khu vực hay tắc nghẽn đều hiện lên trên nền tảng quản lý. Nhờ vậy, ban lãnh đạo nhìn thấy dòng chảy vật tư bằng số liệu thật.

Trước đây, các câu hỏi về hiệu suất nội bộ thường chỉ được trả lời bằng cảm nhận. Khu vực nào chậm, ca nào tắc, tuyến nào quá tải đều là phỏng đoán. Khi có dữ liệu, những câu hỏi đó có đáp án cụ thể theo tuần và theo ca. Đây chính là bước đệm để nhà máy đi tiếp vào chuyển đổi số một cách thực chất.

Một số nhóm dữ liệu mà chủ nhà máy thường dùng ngay:

• Số chuyến và khối lượng theo ca: để bố trí lại nhân sự và ca kíp
• Thời gian di chuyển trung bình mỗi tuyến: để phát hiện điểm nghẽn hành lang
• Tần suất phải nhường đường: để điều chỉnh lối đi, vạch kẻ và vị trí đặt hàng
• Thời gian robot hoạt động và thời gian sạc: để tính đúng năng lực thực tế của khu vực

Lợi ích 5: mở rộng theo từng khu vực, không phải làm lại toàn bộ

Nhiều chủ doanh nghiệp e ngại tự động hóa vì nghĩ phải đầu tư một lần rất lớn. Trên thực tế, robot nhà xưởng không đòi hỏi đường ray hay hạ tầng dẫn hướng cố định. Robot dùng lidar và SLAM để tự dựng bản đồ khu vực làm việc. Do đó, doanh nghiệp có thể bắt đầu từ một xưởng, rồi mở rộng dần sang các xưởng khác.

Cách làm này giúp giảm rủi ro đầu tư xuống mức rất thấp. Nhà máy chạy thử một tuyến, đo kết quả, rồi mới quyết định nhân rộng. Khi đổi layout hoặc chuyển mặt bằng, kỹ thuật viên chỉ cần vẽ lại bản đồ. Toàn bộ khoản đầu tư trước đó vẫn được giữ nguyên giá trị.

Đây cũng là lý do Roboworld thường khuyến nghị Quý Đối tác khởi động ở quy mô nhỏ. Một hoặc hai robot cho khu vực khó nhất là đủ để có dữ liệu quyết định. Sau 6 tháng, con số tự nó sẽ nói lên nên mở rộng hay dừng lại. Cách tiếp cận từng bước này an toàn hơn nhiều so với việc tự động hóa toàn nhà máy ngay lập tức.

Chọn robot nhà xưởng nào cho từng khu vực trong nhà máy

Không có một dòng robot nào phù hợp với mọi khu vực. Vì vậy, việc chọn đúng nhóm robot cho đúng bài toán quan trọng hơn việc chọn model đắt nhất. Roboworld thường chia nhu cầu trong nhà xưởng thành hai nhóm chính. Nhóm vận chuyển nội bộ và nhóm vệ sinh công nghiệp.

Nhóm vận chuyển nội bộ theo tải trọng

Với nhóm này, tải trọng và độ rộng lối đi là hai yếu tố quyết định. Dải sản phẩm PUDU hiện có ba mức tải phổ biến, phủ gần hết nhu cầu của nhà máy Việt Nam. Ngoài ra, Roboworld còn có robot A100 do chính đội ngũ R&D trong nước phát triển. A100 tải 100 kg, dùng đồng thời Visual SLAM và Laser SLAM, và đã đạt Giải Sao Khuê 2025.

• PUDU T150: tải 150 kg, phù hợp tuyến tiếp liệu nhẹ và xưởng có lối đi hẹp
• PUDU T300: tải 300 kg, dòng được chọn nhiều nhất cho nhà máy may và điện tử
• PUDU T600: tải 600 kg, dành cho kho vận và các tuyến hàng nặng
• Robot A100: tải 100 kg, giải pháp nội địa, dễ tùy biến theo đặc thù từng nhà xưởng

Nhóm vệ sinh công nghiệp theo diện tích sàn

Với nhóm vệ sinh, thông số cần nhìn là năng suất làm sạch mỗi giờ và loại bụi cần xử lý. Nhà xưởng dệt may cần máy quét bụi vải diện rộng. Trong khi đó, khu vực bếp hoặc xưởng cơ khí lại cần chà và hút khô. Roboworld sẽ khảo sát thực tế trước khi đề xuất, thay vì đưa ra một cấu hình cố định.

• PUDU MT1: quét dọn không gian lớn, năng suất tối đa 1.800 m²/h; bản MT1 Max đạt 2.200 m²/h
• PUDU SH1: chà và hút khô, nhỏ gọn chỉ 17 kg, năng suất 1.100 – 1.600 m²/h
• PUDU CC1: bản 4 trong 1 gồm quét, hút, lau và chà, năng suất 700 – 1.000 m²/h
• PUDU BG1 và BG1 Pro: chà sàn không gian rất lớn, năng suất 2.000 và 6.000 m²/h

Một ví dụ thực tế cho nhóm vệ sinh là Xí nghiệp May Bỉm Sơn thuộc May 10. Tại đây, 2 robot PUDU MT1 đang đảm nhiệm việc làm sạch sàn xưởng. Một robot làm sạch 6.300 m² với tốc độ trung bình 0,35 m/s, khoảng 7,5 giờ mỗi ngày. Kết quả ghi nhận là chi phí nhân sự vệ sinh giảm gần 50%.

Với các nhà máy muốn khảo sát thêm dải robot vận chuyển hàng trong nhà máy, Quý Khách hàng có thể tham khảo thêm thông số của từng mức tải trước khi khảo sát mặt bằng.

Mức đầu tư và bài toán hoàn vốn khi đưa robot nhà xưởng vào sản xuất

Đây là câu hỏi đầu tiên mà hầu hết chủ nhà máy đặt ra. Mức đầu tư phụ thuộc vào cấu hình, số lượng robot và hiện trạng mặt bằng. Vì vậy, Roboworld xây dựng phương án riêng cho từng doanh nghiệp sau khi khảo sát. Cách làm này giúp Quý Đối tác không phải trả tiền cho những tính năng không dùng tới.

Về hoàn vốn, con số cũng thay đổi theo từng nhà máy. Diện tích nhà xưởng, số ca vận hành mỗi ngày và mức lương nhân công tại địa phương đều ảnh hưởng trực tiếp. Tuy nhiên, vẫn có một con số tham chiếu đáng chú ý. Theo ghi nhận từ các đối tác đang vận hành cùng Roboworld, thời gian hoàn vốn trung bình khoảng 1,5 năm.

Con số này trở nên rõ nghĩa khi đặt cạnh vòng đời khai thác của robot. Một robot công nghiệp thường có vòng đời tối thiểu khoảng 5 năm. Nghĩa là sau khi hoàn vốn, phần lớn thời gian còn lại là giá trị tạo thêm cho doanh nghiệp. Đây là lý do nhiều nhà máy chọn mua đứt hoặc trả góp thay vì tiếp tục tăng nhân sự.

Vì sao các nhà máy chọn Roboworld

Lý do đầu tiên là kinh nghiệm triển khai robot nhà xưởng thực tế tại nhà máy Việt Nam. Roboworld đã đi qua đủ các tình huống khó ngoài hiện trường, từ lối đi hẹp, sàn không phẳng đến khu vực nhiều bụi. Kinh nghiệm này quyết định việc dự án chạy được hay chỉ dừng ở bản demo. Đó cũng là lý do nhiều nhà máy và doanh nghiệp lớn tại Việt Nam đã tin tưởng lựa chọn Roboworld.

Trong số đó có thể kể tới An Phát Xanh, May 10, BM Windows, Hi-Tech Vietnam Apparel Factory và Golden Gate. Mỗi dự án có đặc thù riêng về mặt bằng và quy trình. Nhờ vậy, đội ngũ Roboworld tích lũy được cách xử lý cho nhiều nhóm ngành khác nhau. Quý Đối tác không phải trả học phí cho những sai số mà người đi trước đã trả.

Bên cạnh kinh nghiệm, Roboworld còn có các lợi thế sau:

• Nhà phân phối đầu tiên của PUDU Robotics tại Việt Nam từ 10/2023, đồng thời phân phối chính thức Gausium và OrionStar
• Dịch vụ trọn vòng đời: khảo sát mặt bằng, lắp đặt, dựng bản đồ, đào tạo vận hành, bảo hành và hỗ trợ vận hành lâu dài
• Đội kỹ sư Robotics tại cả Hà Nội và TP.HCM, có mặt tại hiện trường khi nhà máy cần
• Hợp đồng và hóa đơn VAT đầy đủ, thuận lợi cho hạch toán đầu tư thiết bị

Câu hỏi thường gặp

Kết luận: có nên đầu tư robot nhà xưởng?

Theo góc nhìn của Roboworld, câu trả lời là nên, với hai điều kiện đi kèm. Thứ nhất, doanh nghiệp chọn đúng dòng robot nhà xưởng cho đúng khâu đang tắc. Thứ hai, doanh nghiệp chọn được nhà cung cấp có kinh nghiệm triển khai thực tế, đủ sức đồng hành sau bàn giao. Thiếu một trong hai điều kiện, robot rất dễ trở thành thiết bị nằm trong góc xưởng.

Trong 6 tháng đầu, năm lợi ích ở trên hiện ra theo thứ tự khá rõ ràng. Nhân sự được giải phóng trước, dòng chảy vật tư đều lên, rủi ro giảm xuống, dữ liệu bắt đầu có, và cuối cùng là khả năng mở rộng. Đó là lộ trình mà Roboworld đã đi cùng nhiều nhà máy Việt Nam. Quý Đối tác quan tâm giải pháp robot nhà xưởng, vui lòng liên hệ hotline 0981 136 986 (Mr. Minh) để Roboworld khảo sát mặt bằng và xây dựng phương án đầu tư riêng cho nhà máy của mình.