Siêu thị và chuỗi bán lẻ: 6 khu vực nên đưa robot vệ sinh vào trước

Sàn siêu thị là thứ khách hàng nhìn thấy đầu tiên, nhưng lại là việc khó tuyển người nhất. Nhiều chủ chuỗi bán lẻ đang cân nhắc đưa robot vệ sinh vào thay một phần ca thủ công. Câu hỏi thực sự không phải là “có nên hay không”, mà là “nên bắt đầu từ khu vực nào”. Roboworld xin chia sẻ góc nhìn từ các dự án đã triển khai, để Quý Đối tác chọn đúng thứ tự ưu tiên.

Bán lẻ đang khó giữ nhân sự vệ sinh đến mức nào

Trong ngành bán lẻ, vệ sinh là công việc ít được nhắc tới nhưng lại chi phối trực tiếp trải nghiệm mua sắm. Một vệt nước trên lối đi có thể khiến khách quay đầu. Sàn bám bụi ở quầy tươi sống cũng làm giảm cảm nhận về chất lượng hàng hóa. Vì vậy, các chuỗi luôn phải duy trì ca vệ sinh liên tục, kể cả trong giờ cao điểm.

Tuy nhiên, đây lại là vị trí có tỷ lệ nghỉ việc cao nhất trong nhiều điểm bán. Công việc nặng, lặp lại, ca gãy và thường phải làm ngoài giờ hành chính. Khi một nhân sự nghỉ, cửa hàng mất thêm thời gian tuyển và đào tạo lại từ đầu. Trong khi đó, diện tích sàn vẫn phải được làm sạch đủ số lượt mỗi ngày.

Bên cạnh đó, chi phí nhân công tại các đô thị lớn đang tăng đều qua từng năm. Với chuỗi vài chục điểm bán, mỗi biến động nhỏ về lương đều nhân lên rất nhanh. Đó là lý do nhiều Chủ doanh nghiệp bắt đầu nhìn tự động hóa như một cách ổn định vận hành, chứ không đơn thuần là cắt giảm người. Robot đảm nhận phần việc lặp lại, còn nhân sự chuyển sang các đầu việc cần sự khéo léo.

Sáu khu vực nên đưa robot vệ sinh vào trước

Không phải khu vực nào trong siêu thị cũng phù hợp để tự động hóa ngay từ đầu. Roboworld thường khuyến nghị bắt đầu ở những nơi có ba đặc điểm chung. Đó là sàn rộng và tương đối phẳng, lối đi thông suốt, và tần suất làm sạch cao trong ngày. Sáu khu vực dưới đây thường thỏa mãn cả ba tiêu chí đó.

1. Lối đi chính giữa các dãy kệ

Đây là khu vực chiếm phần lớn diện tích sàn của một siêu thị. Lối đi thường thẳng, rộng và ít vật cản cố định, rất hợp với robot chạy theo tuyến lập trình sẵn. Đồng thời, đây cũng là nơi khách di chuyển nhiều nhất nên bụi và vết bẩn tích tụ nhanh. Tự động hóa khu vực này giúp giải phóng ngay phần lớn khối lượng công việc thủ công.

2. Sảnh vào và khu vực cửa từ

Sảnh vào là nơi bụi và nước từ bên ngoài theo chân khách đi vào. Vào ngày mưa, khu vực này gần như phải lau liên tục. Robot có thể chạy vòng lặp ngắn quanh sảnh với tần suất dày mà không tốn thêm nhân sự. Nhờ vậy, ấn tượng đầu tiên của khách hàng luôn được giữ ở mức tốt.

3. Khu vực quầy thu ngân và hàng chờ

Quầy thu ngân là điểm dừng lâu nhất của khách trong một lần mua sắm. Vụn bao bì, tem nhãn và bụi giày dồn về đây rất nhanh. Tuy nhiên, khu vực này lại khó bố trí người lau vào giờ cao điểm vì vướng dòng khách. Một robot nhỏ gọn chạy giữa các nhịp thưa khách sẽ xử lý tốt bài toán này.

4. Hành lang kết nối và khu vực thang máy, thang cuốn

Hành lang và chân thang là nơi giao cắt của nhiều luồng di chuyển. Sàn ở đây thường bóng, dễ lộ vết và cần lau nhiều lượt mỗi ngày. Robot chạy tuyến hành lang giúp duy trì độ sạch đồng đều suốt ca. Bên cạnh đó, việc làm sạch định kỳ cũng giảm rủi ro trơn trượt cho khách.

5. Khu kho hàng và hành lang hậu cần phía sau

Khu vực phía sau ít khi được ưu tiên, nhưng lại ảnh hưởng trực tiếp tới hàng hóa. Bụi từ pallet và thùng carton bám lên sàn rồi theo xe đẩy ra khu bán hàng. Sàn kho thường rộng, ít khách qua lại nên robot có thể chạy công suất cao và cả ngoài giờ. Đây cũng là nơi dễ chứng minh hiệu quả nhất khi mới triển khai.

6. Khu ẩm thực và quầy hàng tươi sống

Khu ẩm thực và quầy tươi sống có mức độ bẩn cao hơn hẳn phần còn lại. Nước, dầu mỡ và vụn thực phẩm rơi xuống sàn gần như liên tục. Ở đây, Roboworld thường khuyến nghị dòng máy có khả năng chà và hút khô, thay vì chỉ quét hoặc lau. Cách làm này giúp sàn khô nhanh và hạn chế mùi tồn đọng.

Robot vệ sinh xử lý được gì và chưa xử lý được gì

Một trong những nguyên nhân khiến dự án tự động hóa thất bại là kỳ vọng đặt sai chỗ. Robot không thay thế toàn bộ công việc vệ sinh của một điểm bán. Nó thay phần việc lặp lại trên diện tích sàn lớn, vốn chiếm nhiều giờ công nhất. Vì vậy, Roboworld luôn khuyến nghị Quý Khách hàng xác định rõ ranh giới ngay từ khảo sát ban đầu.

Những đầu việc robot đảm nhận tốt trong môi trường bán lẻ gồm:

• Quét, hút, lau và chà sàn trên các tuyến cố định, lặp lại nhiều lượt mỗi ngày.
• Duy trì độ sạch đồng đều theo lịch, không phụ thuộc vào ca trực hay tâm lý người làm.
• Làm sạch sát chân kệ và mép tường nhờ chổi biên, khu vực chổi tay thường bỏ sót.
• Ghi nhận dữ liệu vận hành: diện tích đã làm, thời lượng chạy, tuyến còn thiếu.
• Chạy ngoài giờ ở khu kho và hành lang hậu cần mà không cần bố trí người trực.

Ngược lại, vẫn có những phần việc cần giữ cho con người. Lau kính, vệ sinh nhà vệ sinh, xử lý sự cố đổ vỡ hay lau bề mặt kệ đều đòi hỏi sự linh hoạt. Robot cũng cần lối đi đủ rộng và mặt sàn tương đối bằng phẳng để phát huy hiệu quả. Do đó, mô hình hợp lý nhất là robot lo diện tích lớn, còn nhân sự lo chi tiết và tình huống phát sinh.

Về năng lực làm sạch, mỗi dòng máy phù hợp với một quy mô mặt bằng khác nhau. Dòng PUDU CC1 tích hợp bốn chức năng quét, hút, lau và chà với năng suất khoảng 700 đến 1.000 m² mỗi giờ. Bản CC1 Pro bổ sung khả năng AI nhận diện độ bẩn để tối ưu tuyến chạy. Với khu bếp hoặc quầy ẩm thực có mặt bằng hẹp, PUDU SH1 chỉ nặng 17 kg nhưng đạt 1.100 đến 1.600 m² mỗi giờ.

Với các trung tâm thương mại có sàn rộng hơn, nhóm máy công suất lớn sẽ hợp lý hơn. Dòng PUDU MT1 đạt tối đa 1.800 m² mỗi giờ, còn bản MT1 Max lên tới 2.200 m² mỗi giờ. Ở nhóm cao cấp, Gausium Phantas phù hợp mặt bằng nhiều ngóc ngách nhờ thân máy nhỏ và cảm biến 3D LiDAR. Việc chọn đúng dòng máy nên dựa trên số liệu khảo sát thực tế, không nên chọn theo cảm tính.

Vận hành trong giờ mở cửa: an toàn và trải nghiệm khách

Nhiều Chủ doanh nghiệp lo ngại robot sẽ cản trở khách hàng khi cửa hàng đông. Trên thực tế, các dòng máy hiện nay đều dùng cảm biến LiDAR kết hợp camera để phát hiện người và vật cản. Khi gặp khách, máy giảm tốc rồi vòng tránh, sau đó tự quay lại tuyến đang chạy dở. Nhờ vậy, robot có thể làm việc song song với dòng khách mà không gây ùn tắc.

Dù vậy, cách bố trí lịch chạy vẫn quyết định phần lớn trải nghiệm. Roboworld thường tư vấn chia lịch theo ba nhóm khung giờ để cân bằng giữa hiệu suất và sự thoải mái của khách:

• Trước giờ mở cửa: chạy toàn bộ diện tích sàn bán hàng ở công suất cao nhất.
• Trong giờ cao điểm: chỉ chạy các tuyến ngắn tại sảnh, hành lang và khu vực dễ bẩn.
• Sau giờ đóng cửa: xử lý khu kho, hành lang hậu cần và các tuyến còn tồn.

Một điểm thú vị mà nhiều điểm bán ghi nhận là phản ứng tích cực từ khách hàng. Robot di chuyển trong khu vực bán hàng tạo cảm giác cửa hàng được đầu tư bài bản. Không ít khách còn dừng lại quan sát và chụp ảnh, nhất là các gia đình có trẻ nhỏ. Đây là giá trị truyền thông tự nhiên mà chi phí quảng cáo thông thường khó tạo ra.

Tính hiệu quả theo m2 sàn và số ca vận hành

Bài toán đầu tư của bán lẻ khác với nhà máy ở chỗ diện tích mỗi điểm bán không quá lớn. Bù lại, số điểm bán trong chuỗi thường rất nhiều. Vì vậy, cách tính hiệu quả nên dựa trên hai biến số chính là diện tích sàn cần làm sạch và số lượt làm sạch mỗi ngày. Khi nhân lên toàn chuỗi, chênh lệch giữa hai phương án sẽ hiện rõ.

Roboworld thường gợi ý Quý Đối tác rà soát theo bốn chỉ số trước khi quyết định:

• Diện tích sàn thực tế cần làm sạch tại mỗi điểm bán, tách riêng khu bán hàng và khu kho.
• Số lượt làm sạch mỗi ngày theo từng khu vực, đặc biệt ở sảnh và quầy thu ngân.
• Tổng giờ công vệ sinh đang chi trả mỗi tháng, gồm cả ca ngoài giờ và ngày lễ.
• Chi phí phát sinh do biến động nhân sự: tuyển mới, đào tạo lại, thiếu người đột xuất.

Về thời gian hoàn vốn, con số này phụ thuộc nhiều yếu tố nên không thể áp chung một mẫu số. Diện tích mặt bằng, số ca vận hành trong ngày và mức lương nhân công tại từng địa phương đều tác động trực tiếp. Theo ghi nhận từ các đối tác đang vận hành cùng Roboworld, thời gian hoàn vốn trung bình khoảng 1,5 năm. Con số này khá đáng chú ý khi vòng đời khai thác của robot thường tối thiểu 5 năm, tức phần lớn thời gian còn lại là giá trị tạo thêm.

Về mức đầu tư ban đầu, Roboworld không áp một bảng giá cố định cho mọi mô hình. Chi phí phụ thuộc vào cấu hình máy, số lượng triển khai và hiện trạng mặt bằng của từng điểm bán. Do đó, chúng tôi xây dựng phương án riêng cho từng doanh nghiệp sau khi khảo sát thực tế. Cách làm này giúp Quý Khách hàng tránh đầu tư thừa công suất so với nhu cầu.

Bắt đầu từ một điểm bán rồi nhân rộng ra chuỗi

Với chuỗi bán lẻ, Roboworld hiếm khi khuyến nghị triển khai đồng loạt ngay từ đầu. Cách an toàn hơn là chọn một điểm bán có tính đại diện để chạy thí điểm. Điểm này nên có diện tích và lưu lượng khách ở mức trung bình của chuỗi. Sau khoảng bốn đến sáu tuần, dữ liệu vận hành sẽ đủ để đánh giá khách quan.

Trong giai đoạn thí điểm, có bốn nhóm dữ liệu nên được ghi lại đầy đủ. Đó là tổng diện tích robot đã làm sạch, số giờ vận hành thực tế, số giờ công thủ công đã giảm và phản hồi của quản lý cửa hàng. Bốn nhóm này đủ để dựng một mô hình tài chính đơn giản cho toàn chuỗi. Khi nhân rộng, doanh nghiệp cũng có sẵn quy trình vận hành chuẩn để đào tạo các điểm bán mới.

Một lưu ý quan trọng khác là chuẩn bị hạ tầng trước khi máy về. Cần có vị trí đặt dock sạc gần nguồn điện, khu lấy nước và xả nước thuận tiện, cùng lối đi đủ rộng cho robot. Nếu sàn có gờ hoặc bậc nhỏ, đội kỹ thuật sẽ đề xuất phương án xử lý ngay từ bước khảo sát. Chuẩn bị tốt phần này giúp rút ngắn đáng kể thời gian đưa máy vào chạy ổn định.

Vì sao nhiều doanh nghiệp chọn Roboworld

Lý do đầu tiên nằm ở kinh nghiệm triển khai thực tế trên nhiều loại mặt bằng khác nhau. Roboworld đã đưa robot vào vận hành tại nhà máy, kho vận, trung tâm thương mại và chuỗi dịch vụ. Chính vì vậy, đội ngũ hiểu rõ sự khác biệt giữa một sàn kho và một sàn bán hàng đông khách. Kinh nghiệm này giúp phương án đề xuất bám sát điều kiện thật của từng điểm bán.

Trên nền tảng đó, nhiều doanh nghiệp lớn tại Việt Nam đã lựa chọn đồng hành cùng Roboworld. Có thể kể tới An Phát Xanh, May 10, BM Windows, Hi-Tech Vietnam Apparel Factory và Golden Gate. Tại Xí nghiệp May Bỉm Sơn thuộc May 10, hai robot vệ sinh PUDU MT1 đảm nhận 6.300 m² sàn với khoảng 7,5 giờ mỗi ngày. Kết quả ghi nhận là giảm gần 50% chi phí nhân sự vệ sinh cho khu vực này.

Bên cạnh kinh nghiệm, vị thế phân phối cũng là điều Quý Đối tác nên cân nhắc. Roboworld là đối tác chiến lược và nhà phân phối đầu tiên của PUDU Robotics tại Việt Nam từ tháng 10/2023, đồng thời phân phối chính thức Gausium và OrionStar. Nhờ vậy, danh mục robot vệ sinh công nghiệp đủ rộng để chọn đúng dòng máy cho từng bài toán. Doanh nghiệp cũng được bảo đảm về nguồn linh kiện chính hãng trong suốt vòng đời sử dụng.

Cuối cùng là năng lực hậu mãi, yếu tố quyết định việc máy có chạy bền hay không. Roboworld cung cấp dịch vụ trọn vòng đời, từ khảo sát, lắp đặt, đào tạo vận hành cho tới bảo hành và hỗ trợ kỹ thuật. Đội ngũ kỹ sư có mặt tại cả Hà Nội và TP.HCM nên thời gian phản hồi được rút ngắn. Mọi giao dịch đều có hợp đồng và hóa đơn VAT đầy đủ.

Câu hỏi thường gặp

Kết luận

Đưa robot vào siêu thị không phải là câu chuyện thay người bằng máy. Đó là việc sắp xếp lại công việc, để phần lặp lại trên diện tích sàn lớn giao cho máy. Khi bắt đầu đúng khu vực và đúng thứ tự, hiệu quả sẽ nhìn thấy được ngay trong vài tuần đầu. Từ đó, việc nhân rộng ra toàn chuỗi sẽ nhẹ nhàng hơn rất nhiều.

Nếu Quý Đối tác đang cân nhắc phương án cho điểm bán của mình, Roboworld sẵn sàng khảo sát và đề xuất cấu hình phù hợp. Quý Khách hàng có thể tham khảo trước danh mục robot tự động hóa của Roboworld, hoặc liên hệ hotline 0981 136 986 (Mr. Minh) để được tư vấn giải pháp cho chuỗi bán lẻ.