Robot hình người vào nhà máy không còn là hình ảnh của phòng thí nghiệm. Tại Trung Quốc, robot dáng người đã đứng cạnh máy may và dây chuyền lắp ráp. Chúng còn tham gia gia công chi tiết ôtô. Tuy vậy, việc nhặt và trải phẳng một mảnh vải vẫn là thử thách lớn với công nghệ này.
Robot hình người vào nhà máy may mặc để học việc
Với công nhân ngành may, trải phẳng mảnh vải rồi đưa vào máy là thao tác quen tay. Thế nhưng với robot, đây lại là bài toán khó. Vải mềm, dễ nhăn và đổi hình dạng mỗi khi bị chạm vào. Vì vậy, việc doanh nghiệp Trung Quốc cho robot học đúng những việc này rất đáng chú ý. Nó cho thấy robot đang rời phòng thí nghiệm để bước vào sản xuất thật.
Theo Tân Hoa Xã, robot hình người đang được thử nghiệm ở nhiều ngành tại Trung Quốc. Danh sách trải dài từ may mặc, nội thất cho tới ôtô và cả hàng không. Một cái tên đi đầu là Jack Technology, doanh nghiệp chuyên thiết bị may thông minh. Từ yêu cầu thực tế của dây chuyền, hãng sớm đầu tư vào robot và ra mắt thương hiệu Aitu. Ngoài ra, tháng 6/2026, Jack Technology đã chọn công nghệ của Siemens cho sản xuất may mặc ứng dụng AI. Mục tiêu mà hãng đặt ra cho chương trình này là tăng hiệu suất sản xuất tới 30%.
Trong xưởng may, Aitu được giao những công đoạn lặp đi lặp lại. Robot nạp và dỡ nguyên liệu trên máy cắt khuôn mẫu. Nó cũng đặt vải lên máy may túi và xử lý mảnh vải trên máy ghép nối. Mỗi công đoạn là một chuỗi thao tác cần độ chính xác cao. Cụ thể, robot phải tách từng mảnh vải, kẹp rồi di chuyển vật liệu mềm. Sau đó, nó làm phẳng và căn chỉnh đúng vị trí trước khi đưa vào máy.
Tỷ lệ thành công 97% và hoàn vốn khoảng 18 tháng
Theo doanh nghiệp, Aitu đã hoàn tất việc xác minh toàn bộ quy trình kể trên. Hiện robot được triển khai tại một số nhà máy may ở Trung Quốc. Đáng chú ý, nhiều dây chuyền vừa thử nghiệm vừa chạy sản xuất song song. Như vậy, robot hình người vào nhà máy không chỉ dừng ở mức trình diễn. Nó đã được đặt vào nhịp làm việc hằng ngày của xưởng.
Chia sẻ về kết quả vận hành, ông Lâu Linh Thông, Tổng giám đốc Aitu, cho biết:
“Với điều kiện chỉ sử dụng một loại sản phẩm và một loại vải duy nhất, tỷ lệ thành công của robot hình người Aitu trong việc tách các mảnh vải đã cắt đạt 97%, và tỷ lệ đạt tiêu chuẩn may vượt quá 98%.”
Từ hiệu quả này, ông Lâu ước tính robot hoàn vốn sau khoảng 18 tháng. Tuy nhiên, bạn nên lưu ý điều kiện đi kèm con số trên. Kết quả chỉ đạt được khi dây chuyền chạy ổn định với một loại sản phẩm và một loại vải duy nhất. Trong khi đó, nhà máy may thực tế thường đổi mã hàng liên tục. Thậm chí, một tuần có thể phải xử lý nhiều chất liệu khác nhau. Do đó, con số 97% nên được xem là tín hiệu tích cực hơn là chuẩn mực chung.
Robot G2 và làn sóng mở rộng sang điện tử, ôtô
Không chỉ ngành may, làn sóng robot hình người vào nhà máy còn lan sang điện tử và ôtô. Robot thông minh G2 của Công ty Công nghệ Robot Tương lai Puzhi là một ví dụ. Đây là công ty con của Pia Group. G2 đã được dùng để lắp ráp thiết bị điện tử 3C và bốc dỡ hàng hóa. Ngoài ra, robot còn phân loại, vận chuyển và kiểm tra linh kiện.
Trong một thử nghiệm tại doanh nghiệp điện tử 3C lớn, G2 chạy liên tục 8 giờ. Kết quả, robot hoàn thành 2.283 nhiệm vụ mà không xảy ra lỗi. Bên cạnh đó, G2 còn làm việc trên dây chuyền linh kiện an toàn ôtô. Nhiệm vụ là gia công ren cho chi tiết nhôm của dây an toàn. Trước đây, công đoạn này luôn cần đến bàn tay và sự tập trung của người công nhân. Nhờ G2, thời gian chu kỳ giảm từ khoảng 18 giây xuống tối đa 12,9 giây. Hiệu suất vì thế tăng khoảng một phần ba.
Điểm khác biệt là G2 không chỉ lặp lại một thao tác cố định. Dựa trên mô hình AI, robot dần học cách kẹp và đặt nhiều mẫu linh kiện. Từ đó, nó thích ứng được với nhiều điều kiện làm việc hơn. Trong khi đó, cánh tay robot truyền thống thường chỉ chạy theo một quỹ đạo lập trình sẵn. Rõ ràng, khả năng tự học là lợi thế lớn của thế hệ robot mới.
Từ chứng minh khả thi sang triển khai thực tế
Nói về giai đoạn phát triển hiện nay, một đại diện của Puzhi nhận định:
“Việc đưa robot thông minh có hình thể nhân tạo vào nhà máy đang chuyển từ giai đoạn chứng minh tính khả thi sang giai đoạn triển khai thực tế.”
Về sản lượng, lô G2 đầu tiên của chi nhánh Vô Tích đã xuất xưởng vào tháng 6. Tiếp đó, doanh nghiệp dự kiến nâng công suất lên 300-400 robot vào tháng 8. Theo kế hoạch, sản lượng mỗi năm sẽ đạt khoảng 2.000-2.500 chiếc. Đây là quy mô cho thấy robot hình người đã bắt đầu được sản xuất hàng loạt.
Vải mềm, bài toán khó nhất của robot hình người
Robot ngày nay đã biết đi lại, nhận diện vật thể và lập đường đi. Tuy nhiên, chừng đó vẫn chưa đủ để làm việc thật trong nhà máy. Đặc biệt, ngành may không xử lý chi tiết cứng có hình dạng cố định. Một mảnh vải có thể nhăn, gấp, trượt hoặc dính vào mảnh khác. Hơn nữa, vải mỏng và mềm cần cách xử lý khác hẳn vải denim dày.
Thẳng thắn nhìn nhận giới hạn hiện tại, ông Lâu chia sẻ:
“Thách thức lớn nhất trong ngành công nghiệp may mặc không phải là các vật thể cứng nhắc, mà là làm thế nào để xử lý các loại vải mềm, trơn và dễ biến dạng.”
Theo ông, nút thắt chung của cả ngành là khả năng khái quát hóa thao tác. Nói cách khác, robot phải tự chỉnh lực và quỹ đạo khi gặp loại vải lạ. Đó là loại vải mà nó chưa từng được huấn luyện. Ông Lâu so sánh điều này bằng một hình ảnh rất đời thường:
“Nó giống như việc cố gắng nắm lấy đậu phụ bằng tay; dùng quá nhiều lực thì nó bị biến dạng, dùng quá ít thì không giữ được, rất khó đoán trước.”
Vì thế, khoảng cách giữa robot phòng thí nghiệm và robot ngoài dây chuyền vẫn còn lớn. Các công nghệ đi bộ, điều hướng bằng hình ảnh và lập đường đi đã khá hoàn thiện. Ngược lại, thao tác nắm, xoay, phân loại và lắp ráp vẫn là bài toán khó. Riêng việc xử lý vật liệu mềm thì lại càng khó hơn, vì mỗi lần chạm là một hình dạng mới. Có thể nói, “bàn tay” chứ không phải “đôi chân” mới quyết định tốc độ phổ biến của robot hình người.
Góc nhìn từ Roboworld
Câu chuyện của Aitu và G2 cho thấy robot hình người vào nhà máy đang tiến nhanh. Dù vậy, công nghệ này vẫn ở giai đoạn đầu. Các con số ấn tượng đều đi kèm điều kiện hẹp, như một loại vải hay một nhóm linh kiện. Với nhà máy Việt Nam, nhất là ngành may mặc và điện tử, theo dõi xu hướng này là cần thiết. Tuy nhiên, bạn chưa nên kỳ vọng robot hình người sớm thay công nhân ở khâu thao tác tinh.
Trong khi đó, nhiều khâu phụ trợ đã có thể tự động hóa bằng công nghệ trưởng thành hơn. Ví dụ điển hình là vận chuyển bán thành phẩm, cấp phát nguyên phụ liệu hay vệ sinh sàn xưởng. Theo kinh nghiệm của Roboworld, robot vận chuyển tự hành trong nhà xưởng giúp giải phóng nhân lực khỏi việc đẩy xe. Nhờ vậy, công nhân tập trung vào công đoạn cần tay nghề. Song song đó, robot vệ sinh công nghiệp giữ xưởng sạch theo lịch cố định mà không cần thêm ca.
Nhìn xa hơn, robot hình người và robot chuyên dụng sẽ bổ trợ cho nhau. Doanh nghiệp đi trước với tự động hóa nội bộ sẽ sớm có hạ tầng dữ liệu và quy trình chuẩn. Bên cạnh đó, họ cũng có sẵn một đội ngũ đã quen làm việc và vận hành cùng robot. Do đó, khi robot hình người đủ chín để xử lý vải mềm ổn định, nhà máy sẽ tiếp nhận nhanh hơn và ít rủi ro hơn.
