Bệnh viện Đại học Quốc gia Đài Loan vừa cùng công ty Adata ra mắt robot khử khuẩn AI thế hệ thứ 3. Đi kèm robot là mô hình kiểm soát nhiễm khuẩn gồm ba khâu: khử khuẩn, xác minh và ghi nhận hiệu quả. Theo kinh nghiệm của bệnh viện, robot giúp tiết kiệm ít nhất 4 nhân viên vệ sinh mỗi đêm. Đây là tín hiệu đáng chú ý về tự động hóa trong y tế.
Robot khử khuẩn AI ra đời từ bài toán thiếu người
Với phòng khám, phòng mổ hay phòng nội soi, môi trường sạch khuẩn là yêu cầu cơ bản. Theo Viện trưởng Dư Trung Nhân, dự án này bắt đầu từ thời Covid-19. Khi đó, nhu cầu khử khuẩn tăng mạnh nhưng nhân lực vệ sinh lại có hạn. Thậm chí, chi nhánh Tân Trúc từng phải tranh người với các trung tâm thương mại mới mở gần đó. Bên cạnh đó, việc vệ sinh bệnh viện vốn nặng nhọc và đòi hỏi đào tạo chống lây nhiễm. Vì thế, nhân sự ra vào liên tục cũng kéo theo chất lượng làm sạch không ổn định.
Vì vậy, bệnh viện chuyển hướng sang robot và bắt tay với Adata từ những ngày đầu dịch bệnh. Adata đóng góp nền tảng robot tự hành, công nghệ nhận dạng vật thể bằng AI và cánh tay robot. Trong khi đó, đội ngũ y khoa mang tới kinh nghiệm kiểm soát nhiễm khuẩn thực tế. Nhờ vậy, sản phẩm được thiết kế từ chính quy trình làm việc hằng ngày của bệnh viện, thay vì từ phòng thí nghiệm. Chính cách tiếp cận này giúp dự án đi qua ba thế hệ máy mà vẫn giữ đúng mục tiêu.
Từ “rồng 9 đầu” đến thiết kế gọn gàng
Theo ông Dư Trung Nhân, robot khử khuẩn của bệnh viện được cải tiến dần qua từng giai đoạn. Ở thế hệ thứ hai, dây điện và ống đèn đan xen khắp thân máy. Hình dáng ấy từng được ví như một con “rồng 9 đầu”. Ngược lại, thế hệ thứ 3 có ngoại hình đơn giản và đẹp mắt hơn hẳn. Đáng chú ý hơn, phần công nghệ bên trong cũng được nâng cấp đáng kể.
Điểm “thông minh” của robot nằm ở khả năng phân biệt vật liệu. Trong phòng khám có rất nhiều chất liệu, mỗi loại lại cần một cách khử khuẩn riêng. Chẳng hạn, thiết bị chính xác không hợp với cồn, nên robot sẽ chuyển sang chiếu tia cực tím. Do đó, sự kết hợp giữa nhận dạng vật thể bằng AI và cánh tay robot mang lại cho máy khả năng nhận thức cao. Mô tả về khả năng thích ứng này, ông Dư Trung Nhân cho biết:
“Ngay cả khi chỉ là một tấm rèm cửa sổ mới, robot cũng có thể tự động nhận diện và điều chỉnh chiến lược khử khuẩn.”
Rõ ràng, đây là khác biệt lớn so với máy khử khuẩn truyền thống chỉ phát tia đều khắp phòng. Mục tiêu là không bỏ sót điểm mù nào, kể cả với vật dụng mới. Hơn nữa, robot không cần chạy theo một lộ trình cứng nhắc. Với bệnh viện, đó là điều kiện để thiết bị tự động được tin dùng mỗi ngày.
Công nghệ tia cực tím xa 222 nanomet làm lõi
Cô Vương Phương, Điều dưỡng trưởng khoa Điều dưỡng, đã trình bày chi tiết giải pháp tại buổi ra mắt. Theo cô, hệ thống mới phá vỡ khái niệm cũ về một thiết bị đơn lẻ. Cốt lõi của nó là công nghệ khử khuẩn bằng tia cực tím xa bước sóng 222 nanomet. Công nghệ này được phát triển dưới sự chỉ đạo của hệ thống Đại học Quốc gia Đài Loan. Sau đó, nó được tích hợp với robot tự hành, AI nhận dạng vật thể và cánh tay robot của Adata. Nói cách khác, robot vừa tự di chuyển, vừa tự quyết định xử lý vật gì và bằng cách nào.
Theo mô tả tại buổi ra mắt, đèn mổ và thiết bị dưới bàn mổ là những vị trí robot phát huy rõ nhất. Bởi lẽ, nhân viên thường chỉ có ít phút để khử khuẩn trước ca mổ tiếp theo. Ngoài phòng mổ, robot còn xử lý cọc truyền dịch, tay vịn giường và màn hình theo dõi ở phòng hồi sức. Tương tự, bàn phím, màn hình máy tính và xe lăn ở khu khám bệnh cũng nằm trong danh sách. Đây đều là những vật dụng có tần suất tiếp xúc rất cao mỗi ngày.
Ba trụ cột: khử khuẩn, xác minh và ghi nhận
Theo cô Vương Phương, hệ thống vận hành dựa trên ba phương diện. Trước hết là “khử khuẩn vật lý”, tức diệt khuẩn ở cự ly gần với các bề mặt hay được chạm vào. Tiếp theo là “cơ chế xác minh”, giúp kiểm soát chặt tiêu chuẩn khử khuẩn của từng nhiệm vụ. Cuối cùng là “ghi nhận hiệu quả”, khi thời gian, địa điểm và kết quả đều được số hóa. Toàn bộ dữ liệu này được lưu trữ lại sau mỗi lần robot làm việc.
Nhờ vậy, việc kiểm soát nhiễm khuẩn chuyển từ thao tác thủ công rườm rà sang quản lý thông minh. Mô hình mới cho phép lập kế hoạch, kiểm chứng và truy vết mọi công việc. Điều này rất quan trọng, bởi quy trình vệ sinh bệnh viện luôn phải sẵn sàng cho thanh tra. Thay vì dựa vào sổ tay hay trí nhớ, dữ liệu số cho biết khu vực nào đã được xử lý. Như vậy, robot không chỉ thay người làm việc nặng mà còn giúp nhà quản lý ra quyết định tốt hơn.
Tiết kiệm ít nhất 4 nhân viên vệ sinh mỗi đêm
Dù vậy, robot thế hệ thứ 3 vẫn đang được kiểm nghiệm và chưa triển khai quy mô lớn. Ông Đàm Khánh Đỉnh, Phó giám đốc bệnh viện, đã chia sẻ con số dựa trên thế hệ đầu tiên. Cụ thể, tại chi nhánh Tân Trúc, robot giúp tiết kiệm ít nhất bốn nhân viên vệ sinh mỗi đêm. Quan trọng hơn, robot vẫn làm việc độc lập ngay cả khi nhân viên y tế đang bận rộn. Nhờ đó, môi trường y tế trở nên hiệu quả và an toàn hơn.
Về phía doanh nghiệp, ông Lâm Chiêu Dương của Adata nhấn mạnh yếu tố thích ứng với môi trường. Theo ông, robot phải được thiết kế để ứng phó với những thay đổi liên tục trong bệnh viện. Ngoài ra, sự hợp tác giúp nâng cao mức độ tự động hóa trong khâu khử khuẩn. Đồng thời, nó cũng đẩy nhanh việc đưa AI vật lý vào ứng dụng thực tế trong ngành y. Hai bên sẽ tiếp tục kiểm chứng quy trình theo nhu cầu lâm sàng trước khi mở rộng.
Góc nhìn từ Roboworld
Câu chuyện từ Đài Loan cho thấy robot khử khuẩn AI đang đi theo hướng rất thực tế. Robot không thay thế con người mà gánh phần việc lặp lại, nặng nhọc và dễ phơi nhiễm. Đặc biệt, robot làm tốt ở những khung giờ khó bố trí nhân sự như ca đêm. Tuy vậy, điểm mạnh thật sự của thế hệ mới nằm ở khả năng ghi nhận và truy vết từng nhiệm vụ. Với nhà quản lý, vệ sinh khi đó trở thành một quy trình có thể đo lường được.
Tại Việt Nam, bài toán tuyển nhân sự vệ sinh cũng quen thuộc với bệnh viện, nhà máy và chuỗi nhà hàng. Trên thực tế, nhiều đơn vị đã thử dùng robot vệ sinh sàn thông minh cho không gian trong nhà để giữ chất lượng làm sạch qua các ca. Tuy nhiên, kinh nghiệm từ Đài Loan nhắc rằng thiết bị phải bám sát quy trình thật và được kiểm chứng kỹ. Vì vậy, khi tìm hiểu các giải pháp robot vệ sinh tự động, bạn nên bắt đầu từ khu vực tốn nhiều công nhất. Sau đó, hãy xác định dữ liệu nào cần theo dõi để đánh giá hiệu quả một cách rõ ràng.
