Một chiếc robot quét đường tự hành chạy hoàn toàn bằng điện, tự nhận ra xe máy, ô tô và người đi bộ để tránh, vừa được Phenikaa-X giới thiệu tại triển lãm các kết quả công nghệ nổi bật nhằm hiện thực hóa Nghị quyết 57-NQ/TW. Điều đáng chú ý là sản phẩm do kỹ sư Việt Nam nghiên cứu, hướng thẳng vào bài toán vệ sinh đô thị ở những con phố đông xe, nhiều phương tiện đỗ sát lề. Robot cũng đang nằm trong chương trình thử nghiệm có kiểm soát mà Hà Nội cấp phép cho doanh nghiệp này.
Robot quét đường tự hành do kỹ sư Việt phát triển
Phenikaa-X là công ty thành viên của Tập đoàn Phenikaa, doanh nghiệp do ông Hồ Xuân Năng làm Chủ tịch HĐQT. Tại gian trưng bày của công ty ở triển lãm, chiếc robot quét đường tự hành được giới thiệu như một thiết bị dành riêng cho công tác vệ sinh đô thị Việt Nam. Đó là nơi lòng đường thường chật, xe máy dày đặc và không gian di chuyển hạn chế hơn nhiều so với các đại lộ rộng ở nước ngoài. Robot vận hành hoàn toàn bằng điện, nên không xả khí thải và ít gây ồn hơn các loại xe quét chạy động cơ đốt trong, một điểm cộng lớn khi làm việc trong khu dân cư vào sáng sớm hoặc ban đêm.
Theo giới thiệu của doanh nghiệp, robot được tích hợp hệ thống phun ẩm ngay trong lúc quét, giúp hạn chế bụi bay ngược ra môi trường xung quanh. Đây là chi tiết nhỏ nhưng có ý nghĩa thực tế, bởi bụi mịn từ mặt đường là thứ người đi đường và cư dân hai bên phố cảm nhận rõ nhất mỗi khi xe quét chạy qua, nhất là vào mùa khô hanh.
LiDAR và GNSS-RTK giúp robot định vị sai số 10 cm
Phần “trí não” của robot nằm ở bộ cảm biến LiDAR kết hợp hệ thống định vị vệ tinh GNSS-RTK, cho phép xác định vị trí với sai số khoảng 10 cm, đủ chính xác để bám sát mép lề đường mà không cán lên vỉa hè. Nhờ hệ thống cảm biến và thuật toán xử lý, robot nhận diện được người đi bộ, xe máy và ô tô, sau đó tự điều chỉnh hướng di chuyển để tránh vật cản. Cách xử lý này khác hẳn việc dừng hẳn rồi chờ người điều khiển can thiệp như ở nhiều thiết bị thế hệ cũ.
An toàn là yếu tố được nhấn mạnh khi thiết bị phải chạy giữa dòng phương tiện. Robot có tính năng dừng khẩn cấp trong vòng một giây, đồng thời hỗ trợ giám sát và điều khiển từ xa, nên người vận hành vẫn có thể theo dõi và xử lý tình huống bất thường mà không cần đi theo xe. Những tính năng này cho thấy nhóm phát triển đã thiết kế sản phẩm với giả định môi trường làm việc là phố xá đông đúc, chứ không phải một khuôn viên khép kín.
Thử nghiệm có kiểm soát tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc
Trước khi mang robot ra triển lãm, Phenikaa-X đã được UBND TP. Hà Nội cho phép triển khai dự án thử nghiệm hệ thống giao thông tự hành thông minh theo cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox). Quyết định số 4554/QĐ-UBND ban hành ngày 25/8/2026 cho phép doanh nghiệp thử nghiệm bốn nhóm phương tiện gồm xe buýt tự hành, robotaxi, robot dọn vệ sinh tự động và robot giao hàng, trong thời gian 24 tháng. Phạm vi thử nghiệm gồm Khu Công nghệ cao Hòa Lạc và cơ sở Hòa Lạc của Đại học Quốc gia Hà Nội, và ngày 10/9 thành phố đã trao quyết định để chương trình chính thức khởi động.
Đây là một trong hai dự án đầu tiên được Hà Nội cho phép triển khai theo cơ chế sandbox tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc. Hoạt động thử nghiệm diễn ra trong phạm vi xác định và có giám sát về điều kiện vận hành, tốc độ, an toàn kỹ thuật cũng như khả năng xử lý tình huống khẩn cấp. Cách làm này vừa cho doanh nghiệp dữ liệu thực tế để hoàn thiện sản phẩm, vừa giúp cơ quan quản lý có căn cứ xây dựng quy định cho phương tiện tự hành sau này.
Từ xe tự lái đến robot công nghiệp và dịch vụ
Phenikaa-X được thành lập vào tháng 10/2020 do ông Hồ Xuân Năng và Tiến sĩ Lê Anh Sơn sáng lập. Theo thông tin từ doanh nghiệp, sau hơn 5 năm nghiên cứu, các hệ thống tự hành của công ty đã tích hợp nhiều công nghệ như LiDAR, radar, camera, bản đồ số độ chính xác cao và các thuật toán trí tuệ nhân tạo. Bên cạnh robot vệ sinh, công ty còn phát triển phương tiện tự hành chở khách và giao hàng, trong khi hướng nghiên cứu đã mở rộng sang robot công nghiệp, robot dịch vụ và máy bay không người lái.
Quy mô đội ngũ cũng phản ánh tốc độ đầu tư: tính đến tháng 10/2026, nhóm nghiên cứu robot của Phenikaa-X đã tăng lên khoảng 40 người, trong khi lúc ban đầu chỉ có 7 thành viên. Phenikaa vốn gắn liền với vật liệu xây dựng và thương hiệu đá thạch anh nhân tạo Vicostone, nên việc dồn lực vào robot và phương tiện tự hành là tín hiệu cho thấy doanh nghiệp Việt đã bắt đầu tham gia sâu hơn vào cuộc đua công nghệ lõi.
Góc nhìn từ Roboworld
Theo chúng tôi, điểm đáng giá nhất của câu chuyện này không chỉ nằm ở chiếc robot, mà ở cách nó được đưa vào thực tế: thử nghiệm có kiểm soát, có giám sát và có thời hạn rõ ràng. Robot làm sạch ngoài đường phố công cộng là môi trường khó nhất vì phải chia sẻ làn đường với người và xe, nên các phương tiện như thế này cần thời gian để chứng minh độ an toàn trước khi được nhân rộng.
Hành lang pháp lý cho đường phố công cộng vẫn cần thêm thời gian để hoàn thiện. Trong lúc đó, những không gian khép kín như khuôn viên nhà máy, bãi đỗ xe, đường nội bộ khu công nghiệp hay hầm xe tòa nhà đã có thể ứng dụng robot quét dọn tự hành ngay từ bây giờ. Bạn có thể tìm hiểu cách một robot quét dọn không gian lớn và ngoài trời vận hành trong khuôn viên doanh nghiệp, hoặc so sánh thêm các dòng robot vệ sinh công nghiệp đang được dùng ở nhà xưởng và sân bãi. Đó là bước khởi đầu hợp lý để bạn hình dung bài toán làm sạch tự động cho chính mặt bằng của mình.
