Lần đầu tiên tại Việt Nam, các chuyên gia Bệnh viện Trung ương Huế điều khiển robot phẫu thuật từ xa đặt tại Thành phố Hồ Chí Minh, cách gần 1.000 km, để thực hiện các kỹ thuật trên động vật thực nghiệm. Chương trình diễn ra từ ngày 30/10 đến 4/11 trong khuôn khổ khóa đào tạo phẫu thuật robot, qua mạng 5G chuyên dụng. Kết quả chưa phải là phẫu thuật từ xa cho người bệnh, nhưng mở ra một hướng mới trong đào tạo và chuyển giao kỹ thuật.
Robot phẫu thuật từ xa kết nối Huế với Thành phố Hồ Chí Minh
Theo thông tin Bệnh viện Trung ương Huế công bố ngày 4/11, chương trình kết nối hai hệ thống robot phẫu thuật Kangduo SR2000, đặt tại bệnh viện này và tại Bệnh viện Đa khoa Vạn Hạnh. Dưới sự chỉ đạo chuyên môn của Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Như Hiệp, Giám đốc bệnh viện, các chuyên gia trực tiếp điều khiển hệ thống đặt tại Thành phố Hồ Chí Minh. Hai điểm cầu cách nhau gần 1.000 km nhưng vẫn duy trì truyền nhận tín hiệu và điều khiển robot theo thời gian thực.
Tín hiệu đi qua mạng 5G chuyên dụng
Tại đầu cầu Huế, thao tác của phẫu thuật viên được truyền qua mạng 5G chuyên dụng có độ trễ thấp, kết hợp hình ảnh 3D độ nét cao. Hệ thống robot ở đầu xa tiếp nhận tín hiệu rồi thực hiện các thao tác phẫu tích, cắt đốt và khâu nối. Thông tin công bố chưa nêu con số độ trễ cụ thể, vốn là thông số được giới chuyên môn đặc biệt quan tâm với phẫu thuật từ xa, nên bạn cần lưu ý khi đánh giá mức độ sẵn sàng của công nghệ này.
Năm kỹ thuật ngoại khoa được đưa vào thực hành
Phiên thực nghiệm được Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thanh Xuân và Tiến sĩ, bác sĩ Hồ Văn Linh điều phối trực tuyến cùng ê-kíp kỹ thuật của bệnh viện. Danh mục kỹ thuật khá đa dạng, từ các thao tác phổ biến tới những can thiệp phức tạp hơn trên các tạng:
- Cắt túi mật
- Cắt gan bán phần
- Phẫu thuật nối vị tràng
- Cắt thận bán phần
- Cắt thận toàn phần
Bên cạnh phần đào tạo trực tuyến, học viên còn trực tiếp thực hành tại phòng mổ thực nghiệm của Bệnh viện Trung ương Huế. Cách kết hợp giữa lý thuyết, điều khiển từ xa và thực hành trực tiếp giúp học viên tiếp cận quy trình, rèn thao tác và nâng cao khả năng làm chủ công nghệ. Đây cũng là điểm khác biệt so với một buổi trình diễn kỹ thuật đơn thuần, bởi mục tiêu chính là truyền đạt kỹ năng.
Hơn 200 học viên tham gia từ nhiều cơ sở y tế
Chương trình có 25 học viên học trực tiếp và gần 200 học viên tham gia trực tuyến, cùng Ban Giám đốc hai bệnh viện và nhiều chuyên gia, phẫu thuật viên. Học viên đến từ nhiều đơn vị như Bệnh viện Từ Dũ, Bệnh viện Hùng Vương, Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh, Đại học Y Dược Cần Thơ và Bệnh viện Đa khoa Nghệ An. Quy mô này cho thấy nhu cầu tiếp cận phẫu thuật robot đã lan rộng tới nhiều tuyến và nhiều khu vực.
Chia sẻ về khóa đào tạo, bác sĩ Chuyên khoa II Ngô Thị Thanh Thảo của Bệnh viện Hùng Vương (Thành phố Hồ Chí Minh) cho biết:
“Trong suốt 6 ngày học tập, các học viên được thực hành với quy trình gây mê tương tự như trên người bệnh, qua đó có điều kiện rèn luyện kỹ năng và nâng cao sự tự tin khi tiếp cận các kỹ thuật mới.”
Ý nghĩa thực sự của robot phẫu thuật từ xa ở giai đoạn này
Phẫu thuật từ xa, hay telesurgery, kết hợp hệ thống robot, công nghệ truyền dẫn dữ liệu và hạ tầng viễn thông tốc độ cao để phẫu thuật viên điều khiển thiết bị ở một nơi khác. Trên thế giới, phương thức này đang được nghiên cứu và từng bước ứng dụng trong một số lĩnh vực y học. Với Việt Nam, giá trị trước mắt nằm ở đào tạo và chỉ đạo tuyến, khi một số hoạt động hướng dẫn chuyên môn có thể thực hiện mà chuyên gia không phải tới từng bệnh viện.
Tuy nhiên, bạn nên đọc kết quả này đúng với giới hạn của nó, bởi đây mới là bước đầu để nghiên cứu, hoàn thiện quy trình và đánh giá độ ổn định, độ an toàn. Để đi tới điều trị cho người bệnh, các đơn vị còn phải trả lời nhiều câu hỏi về độ trễ, phương án dự phòng khi mất kết nối và trách nhiệm chuyên môn giữa hai đầu cầu. Những yêu cầu đó thường mất nhiều thời gian hơn so với việc chứng minh công nghệ chạy được.
Góc nhìn từ Roboworld
Phẫu thuật robot là lĩnh vực chuyên sâu nằm ngoài phạm vi hoạt động của chúng tôi, song cách Huế triển khai chương trình này gợi ra một bài học chung về đưa robot vào vận hành. Công nghệ chỉ tạo ra giá trị khi đi kèm đào tạo con người, hạ tầng kết nối và một quy trình được kiểm chứng từng bước. Thực tế tại TP.HCM, khi các bệnh viện đưa robot từ phòng mổ tới khâu khử khuẩn và hướng dẫn người bệnh, cũng cho thấy tự động hóa y tế đang lan ra nhiều công đoạn.
Ngoài phòng mổ, bệnh viện còn rất nhiều công việc lặp lại như hướng dẫn, giao nhận nội bộ và vệ sinh, nơi các dòng robot dịch vụ hay robot vệ sinh có thể giúp giảm tải cho nhân viên. Bạn có thể xem thêm phân tích về cách chọn robot theo từng khu vực bệnh viện để hình dung rõ hơn. Khi hạ tầng 5G và năng lực đào tạo cùng phát triển, khoảng cách địa lý sẽ dần bớt là rào cản với việc tiếp cận kỹ thuật cao, miễn là độ an toàn luôn được đặt lên trước tốc độ.
